Từ ngày 01/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 sẽ chính thức có hiệu lực, thay thế cho Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Đây là một bước ngoặt lớn trong chính sách an sinh xã hội của Việt Nam với nhiều thay đổi mang tính đột phá, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và trách nhiệm của hàng triệu người lao động cũng như cộng đồng doanh nghiệp.

Mở rộng diện bao phủ và thay đổi căn cứ đóng BHXH

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 là việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc. Theo đó, nhiều nhóm đối tượng trước đây chưa thuộc diện bắt buộc nay sẽ được đưa vào hệ thống để đảm bảo quyền lợi an sinh lâu dài.

Bên cạnh đó, quy định về tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cũng có những điều chỉnh quan trọng. Việc xác định rõ ràng các khoản phụ cấp, trợ cấp nào phải tính đóng BHXH giúp minh bạch hóa thu nhập và đảm bảo mức hưởng lương hưu cao hơn cho người lao động trong tương lai.

"Mạnh tay" với hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm

Để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã bổ sung các biện pháp xử lý nghiêm khắc đối với hành vi chậm đóng và trốn đóng BHXH. Cụ thể:

"Người sử dụng lao động có hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN, BHYT sẽ phải đóng đủ số tiền vi phạm và nộp thêm số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng."

Ngoài ra, các đơn vị vi phạm còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc không được xem xét trao tặng các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng. Đây là lời cảnh báo đanh thép đối với các doanh nghiệp có ý định trục lợi trên quyền lợi của người lao động.

Giải đáp các tình huống thực tế thường gặp

Trong quá trình thực thi chính sách, nhiều câu hỏi hóc búa đã được đặt ra và có lời giải đáp thỏa đáng dựa trên tinh thần của luật mới:

• Phụ cấp xăng xe, điện thoại có phải đóng BHXH? Nếu các khoản này được xác định là một phần tiền lương cố định hàng tháng ghi trong hợp đồng lao động thì phải tính đóng BHXH. Ngược lại, nếu là khoản phúc lợi tách riêng thì không thuộc diện tính đóng.
• Hợp đồng thử việc có phải đóng BHXH? Theo quy định hiện hành, hợp đồng thử việc không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc. Tuy nhiên, nếu người lao động làm việc theo các loại hợp đồng có tên gọi khác nhưng bản chất là hưởng tiền lương và chịu sự quản lý thì vẫn phải tham gia bảo hiểm.
• Người sắp nghỉ hưu có phải đóng tiếp? Đối tượng đang hưởng chế độ hưu trí thì không phải đóng. Tuy nhiên, nếu đã đủ tuổi nhưng chưa đủ thời gian đóng để hưởng lương hưu thì vẫn phải tiếp tục tham gia để hoàn thiện điều kiện hưởng.

Việc nắm vững các quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 không chỉ giúp người lao động tự bảo vệ mình mà còn giúp doanh nghiệp vận hành đúng pháp luật, tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.