Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân. Để đảm bảo bộ máy này hoạt động hiệu quả, việc lựa chọn những cá nhân đủ đức, đủ tài là vô cùng quan trọng. Kể từ ngày 01/3/2025, các quy định về tiêu chuẩn đại biểu đã được cụ thể hóa nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cơ sở.

Chân dung người đại biểu nhân dân: Không chỉ là danh hiệu

Theo quy định mới nhất tại khoản 3 Điều 5 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, một cá nhân muốn trở thành đại biểu Hội đồng nhân dân phải hội đủ các tiêu chuẩn khắt khe về cả chính trị, đạo đức và năng lực chuyên môn.

"Đại biểu Hội đồng nhân dân phải trung thành với Tổ quốc, Nhân dân và Hiến pháp, phấn đấu thực hiện công cuộc đổi mới, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh."

Bên cạnh lòng trung thành, người đại biểu phải là tấm gương về đạo đức. Lối sống cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư không chỉ là khẩu hiệu mà phải được thể hiện qua hành động cụ thể: kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí và các hành vi vi phạm pháp luật. Đặc biệt, quy định mới nhấn mạnh việc đại biểu chỉ được có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam, nhằm đảm bảo sự toàn tâm toàn ý phục vụ quốc gia.

Năng lực và sự gắn bó mật thiết với địa phương

Một điểm mới đáng chú ý là yêu cầu về trình độ và kinh nghiệm. Đại biểu không chỉ cần có tâm mà còn phải có tầm, đủ sức khỏe và uy tín để thực hiện nhiệm vụ giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương. Việc quy định đại biểu phải cư trú hoặc công tác tại đơn vị hành chính nơi mình ứng cử giúp đảm bảo sự sâu sát, thấu hiểu thực tiễn đời sống của người dân tại khu vực đó.

Mối quan hệ máu thịt với cử tri

Sức mạnh của đại biểu nằm ở niềm tin của Nhân dân. Pháp luật yêu cầu đại biểu phải liên hệ chặt chẽ với cử tri, thường xuyên lắng nghe và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng của họ. Đây chính là thước đo chính xác nhất cho uy tín và trách nhiệm của người đại diện.

Nhiệm kỳ và cơ chế giám sát hoạt động

Nhiệm kỳ của mỗi khóa Hội đồng nhân dân vẫn được duy trì là 05 năm. Để đảm bảo tính liên tục và ổn định, việc bầu cử khóa mới phải được hoàn tất trước khi nhiệm kỳ cũ kết thúc 45 ngày. Mọi sự thay đổi về thời gian nhiệm kỳ đều phải thông qua quyết định của Quốc hội.

Để bộ máy vận hành trơn tru, Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 cũng quy định rõ vai trò của các cơ quan cấp trên:

• Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Giám sát, hướng dẫn và ban hành quy chế làm việc mẫu.
• Chính phủ: Kiểm tra việc thực hiện văn bản của cấp trên và tạo điều kiện thuận lợi nhất để Hội đồng nhân dân hoạt động hiệu quả.

Việc nắm vững các tiêu chuẩn này không chỉ giúp các ứng cử viên tự soi xét mình mà còn giúp cử tri có căn cứ xác đáng để lựa chọn những người xứng đáng nhất vào cơ quan quyền lực cao nhất ở địa phương.