Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là câu chuyện của tương lai mà đã trở thành trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế số của Việt Nam. Với việc Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, các doanh nghiệp và dự án AI sẽ đứng trước những cơ hội vàng nhờ các chính sách hỗ trợ tài chính mạnh mẽ và toàn diện.

Dự án trí tuệ nhân tạo: Ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư

Theo quy định tại khoản 2 Điều 28 Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, phát triển hệ thống trí tuệ nhân tạo được xếp vào nhóm ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư. Điều này đồng nghĩa với việc các chủ đầu tư sẽ được hưởng mức ưu đãi cao nhất về thuế thu nhập doanh nghiệp, tiền thuê đất và các hỗ trợ phi tài chính khác.

Hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách địa phương

Một trong những điểm mới đáng chú ý là cơ chế hỗ trợ trực tiếp chi phí đầu tư. Cụ thể, tại khoản 4 Điều 28, doanh nghiệp có thể được hỗ trợ kinh phí từ ngân sách địa phương để:

• Xây dựng nhà máy thông minh, trung tâm dữ liệu hoặc trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) chuyên sâu về AI.
• Mua sắm trang thiết bị, hạ tầng kỹ thuật và bản quyền công nghệ cần thiết.
• Triển khai các dự án AI có quy mô lớn, mang tính đột phá và có tác động lan tỏa đến nền kinh tế.

Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sẽ là cơ quan quyết định các tiêu chí và mức hỗ trợ cụ thể, đảm bảo phù hợp với định hướng phát triển của từng địa phương.

Đầu tư vào con người: Chìa khóa của kỷ nguyên số

Không chỉ dừng lại ở cơ sở vật chất, Nhà nước còn đặc biệt chú trọng đến việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Dựa trên quy định tại Điều 18 và Điều 19 của Luật này, người học và các cơ sở đào tạo ngành công nghệ số sẽ nhận được nhiều quyền lợi:

• Tín dụng ưu đãi: Người học được tiếp cận nguồn vốn vay với lãi suất thấp và thời hạn linh hoạt.
• Học bổng và trợ cấp: Miễn, giảm học phí và hỗ trợ chi phí sinh hoạt cho sinh viên theo đuổi ngành AI.
• Hạ tầng đào tạo: Hỗ trợ đầu tư phòng thí nghiệm, phần mềm bản quyền và các công cụ kỹ thuật hiện đại.

Nguyên tắc đạo đức và trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp AI

Đi đôi với quyền lợi là trách nhiệm. Điều 41 quy định rõ 07 nguyên tắc cốt lõi mà các chủ thể phát triển, cung cấp và triển khai AI phải tuân thủ. Trong đó, việc lấy con người làm trung tâm, bảo đảm minh bạch và an toàn thông tin là những yêu cầu tiên quyết.

Doanh nghiệp phát triển AI cần lưu ý các nghĩa vụ cụ thể tại Điều 45, bao gồm việc gắn dấu hiệu nhận dạng sản phẩm do AI tạo ra theo Điều 44 và quản lý rủi ro đối với các hệ thống AI có tác động lớn theo Điều 43.

Việc nắm vững các quy định mới này không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực tài chính mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững, đúng pháp luật trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo đang đến gần.