Trong bối cảnh năm 2020 với nhiều biến động, vấn đề thu nhập luôn là tâm điểm chú ý của đội ngũ cán bộ, công chức. Theo lộ trình đã định, từ ngày 01/7/2020, mức lương cơ sở sẽ chính thức tăng lên 1,6 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, sự chú ý thực sự lại đang đổ dồn về năm 2021 – thời điểm bắt đầu một cuộc đại cải cách về chính sách tiền lương theo tinh thần của Nghị quyết 27-NQ/TW năm 2018. Câu hỏi lớn nhất đặt ra lúc này là: Khi hàng loạt khoản phụ cấp quen thuộc bị bãi bỏ, liệu túi tiền của công chức có thực sự vơi đi?

Cơ chế tính lương hiện hành và bước đệm tăng lương năm 2020

Tính đến thời điểm hiện tại (tháng 03/2020), tiền lương của công chức vẫn đang được vận hành theo nguyên tắc xếp lương dựa trên ngạch, bậc và hệ số quy định tại Nghị định 204/2004/NĐ-CP. Cụ thể, mức lương được tính bằng công thức: Hệ số lương x Mức lương cơ sở.

Theo Nghị định 38/2019/NĐ-CP, mức lương cơ sở hiện nay là 1,49 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, theo Nghị quyết 86/2019/QH14 của Quốc hội, mức lương này sẽ được điều chỉnh lên 1,6 triệu đồng/tháng từ ngày 01/7/2020. Đây được xem là bước đệm quan trọng trước khi bước vào giai đoạn cải cách triệt để vào năm 2021.

Bên cạnh lương chính, Luật Cán bộ, công chức 2008 tại Điều 12 cũng khẳng định quyền lợi của công chức về tiền lương và các chế độ liên quan:

"Được Nhà nước bảo đảm tiền lương tương xứng với nhiệm vụ, quyền hạn được giao, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước. Công chức làm việc ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn được hưởng phụ cấp và chính sách ưu đãi theo quy định của pháp luật."

Năm 2021: Những khoản phụ cấp nào sẽ bị 'khai tử'?

Một trong những nội dung gây xôn xao nhất trong Nghị quyết 27-NQ/TW chính là việc bãi bỏ và sắp xếp lại các khoản phụ cấp. Trung ương nhận định rằng hệ thống phụ cấp hiện nay quá rườm rà, chồng chéo và chưa thực sự tạo động lực cho người lao động.

Cụ thể, từ năm 2021, các khoản sau sẽ bị bãi bỏ:

• Phụ cấp thâm niên nghề: Sẽ bị bãi bỏ đối với hầu hết các đối tượng (trừ quân đội, công an, cơ yếu để bảo đảm tương quan tiền lương với cán bộ, công chức).
• Phụ cấp chức vụ lãnh đạo: Do đã được tính vào bảng lương chức vụ mới.
• Phụ cấp công tác đảng, đoàn thể chính trị - xã hội; phụ cấp công vụ: Do đã đưa vào mức lương cơ bản.
• Phụ cấp độc hại, nguy hiểm: Sẽ bị bãi bỏ do đã đưa điều kiện lao động có yếu tố độc hại, nguy hiểm vào phụ cấp theo nghề.

Ngoài ra, các khoản chi ngoài lương như tiền bồi dưỡng họp, tiền xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, đề án... cũng sẽ không còn tồn tại độc lập mà được tính toán tích hợp vào tiền lương.

Tại sao thu nhập công chức từ 2021 vẫn có thể cao hơn hiện nay?

Dù bị cắt giảm nhiều khoản phụ cấp, nhưng tổng thu nhập của công chức được dự báo sẽ không giảm, thậm chí tăng lên nhờ những thay đổi mang tính đột phá trong cơ cấu tiền lương mới:

1. Thiết kế cơ cấu tiền lương mới khoa học hơn

Theo Nghị quyết 27-NQ/TW, cơ cấu tiền lương mới sẽ bao gồm: Lương cơ bản (chiếm khoảng 70% tổng quỹ lương) và các khoản phụ cấp (chiếm khoảng 30% tổng quỹ lương). Đặc biệt, một quỹ tiền thưởng bằng khoảng 10% tổng quỹ tiền lương của năm (không bao gồm phụ cấp) sẽ được bổ sung để thưởng cho những người hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

2. Xây dựng 5 bảng lương mới theo vị trí việc làm

Thay vì tính lương theo hệ số và mức lương cơ sở như hiện nay, từ năm 2021 sẽ có 5 bảng lương mới được quy định bằng số tiền cụ thể theo vị trí việc làm, chức danh và chức vụ lãnh đạo. Điều này đảm bảo tính công bằng: cùng một mức độ phức tạp công việc thì hưởng lương như nhau.

3. Nguyên tắc bảo vệ quyền lợi người lao động

Nghị quyết 27 khẳng định một nguyên tắc cốt lõi: "Việc chuyển xếp lương cũ sang lương mới phải bảo đảm không thấp hơn tiền lương hiện hưởng". Đây là lời khẳng định đanh thép nhất để công chức yên tâm công tác trong quá trình chuyển đổi.

Thí điểm cơ chế tăng thu nhập tại các địa phương tự chủ ngân sách

Một điểm mới đáng chú ý là các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã tự cân đối được ngân sách và bảo đảm nguồn thực hiện cải cách tiền lương sẽ được thí điểm chi thu nhập bình quân tăng thêm cho cán bộ, công chức. Mức tăng thêm này không quá 0,8 lần quỹ lương cơ bản của cán bộ, công chức thuộc phạm vi quản lý.

Như vậy, với lộ trình cải cách bài bản, dù một số khoản phụ cấp bị bãi bỏ nhưng với việc nâng cao mức lương cơ bản, bổ sung tiền thưởng và cơ chế tăng thu nhập đặc thù, đời sống của đội ngũ công chức từ năm 2021 hứa hẹn sẽ có những cải thiện đáng kể, tương xứng với vị trí và đóng góp của họ cho bộ máy Nhà nước.

Hệ thống Pháp luật