Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn vào cuối năm 2022, không ít người lao động đã lựa chọn rút bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần để giải quyết các nhu cầu tài chính cấp bách. Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý và cơ quan chức năng luôn đưa ra lời cảnh báo: Đây là một quyết định mang tính "ăn lúa non", bởi khi nhận một khoản tiền mặt ngay lập tức, người lao động sẽ vô tình từ bỏ những quyền lợi an sinh dài hạn mà không số tiền nào có thể bù đắp được.

Dưới đây là phân tích chi tiết về 4 khoản tiền và quyền lợi lớn mà người lao động sẽ mất ngay khi quyết định rời bỏ hệ thống an sinh.

1. Đánh mất cơ hội nhận lương hưu hàng tháng - "Điểm tựa" duy nhất khi tuổi già

Quyền lợi lớn nhất và quan trọng nhất của việc tham gia BHXH chính là chế độ hưu trí. Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người lao động có đủ thời gian đóng BHXH (thường là từ 20 năm trở lên) và đủ tuổi nghỉ hưu sẽ được hưởng lương hưu hàng tháng cho đến khi qua đời.

Căn cứ theo Điều 55 và Điều 74 của đạo luật này, mức lương hưu được tính toán dựa trên tỷ lệ hưởng và mức bình quân tiền lương đóng BHXH. Cụ thể:

• Lao động nam: Đóng đủ 20 năm được hưởng 45%, sau đó mỗi năm thêm 2%, tối đa 75%.
• Lao động nữ: Đóng đủ 15 năm được hưởng 45%, sau đó mỗi năm thêm 2%, tối đa 75%.

Khi rút BHXH một lần, toàn bộ thời gian đã đóng trước đó sẽ bị xóa bỏ. Điều này đồng nghĩa với việc người lao động tự cắt đứt nguồn thu nhập ổn định khi không còn khả năng lao động. Đáng chú ý, lương hưu còn được Nhà nước điều chỉnh tăng định kỳ theo chỉ số giá tiêu dùng, giúp đảm bảo cuộc sống cho người già trước áp lực lạm phát.

2. Mất thẻ BHYT miễn phí và gánh nặng chi phí khám chữa bệnh

Nhiều người lao động chỉ tập trung vào số tiền mặt nhận được mà quên mất rằng, người hưởng lương hưu sẽ được cơ quan BHXH cấp thẻ Bảo hiểm y tế (BHYT) hoàn toàn miễn phí. Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Nghị định 146/2018/NĐ-CP, người đang hưởng lương hưu thuộc nhóm đối tượng do cơ quan BHXH đóng BHYT.

Nếu rút BHXH một lần, người lao động khi về già sẽ phải tự bỏ tiền túi để mua BHYT theo hộ gia đình. Không chỉ tốn thêm chi phí mua thẻ, mức hưởng BHYT cũng thấp hơn đáng kể. Người có lương hưu được quỹ BHYT thanh toán 95% chi phí khám chữa bệnh đúng tuyến, trong khi người mua BHYT hộ gia đình chỉ được hưởng 80%. Ở tuổi xế chiều, khi bệnh tật thường xuyên ghé thăm, khoản chênh lệch 15% này có thể là một con số khổng lồ.

3. Thân nhân không được nhận trợ cấp mai táng phí

Một quyền lợi mang tính nhân văn khác của BHXH là hỗ trợ gia đình khi người lao động qua đời. Theo Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, nếu người lao động đang hưởng lương hưu hoặc đang đóng BHXH (từ đủ 12 tháng) mà tử vong, người lo mai táng sẽ được nhận trợ cấp mai táng.

"Trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở tại tháng mà người lao động chết."

Với mức lương cơ sở hiện nay (tháng 10/2022) là 1,49 triệu đồng, khoản trợ cấp này tương đương 14,9 triệu đồng. Đây là số tiền thiết thực giúp gia đình lo hậu sự chu toàn. Tuy nhiên, nếu đã rút BHXH một lần và không tiếp tục tham gia, quyền lợi này sẽ hoàn toàn biến mất.

4. Người thân mất đi khoản trợ cấp tuất hàng tháng hoặc một lần

Hệ thống BHXH không chỉ bảo vệ người lao động mà còn bảo vệ cả gia đình họ. Khi người đang hưởng lương hưu qua đời, thân nhân (con nhỏ, vợ/chồng già, bố mẹ già yếu) sẽ được hưởng trợ cấp tuất theo quy định tại Điều 67, Điều 69 và Điều 70 của Luật BHXH.

Mức trợ cấp tuất hàng tháng cho mỗi thân nhân bằng 50% mức lương cơ sở (745.000 đồng/tháng) hoặc 70% mức lương cơ sở (1.043.000 đồng/tháng) nếu thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng. Nếu không đủ điều kiện hưởng tuất hàng tháng, gia đình sẽ nhận trợ cấp tuất một lần với số tiền không hề nhỏ, dựa trên thời gian đã hưởng lương hưu.

Việc rút BHXH một lần đồng nghĩa với việc người lao động đã tự tay tước đi "tấm lưới an toàn" cuối cùng dành cho những người thân yêu nhất của mình trong trường hợp rủi ro xảy ra.

Lời khuyên từ chuyên gia: Thay vì rút BHXH một lần, người lao động nên cân nhắc việc bảo lưu thời gian đóng hoặc tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện để cộng dồn thời gian. Đây là cách duy nhất để đảm bảo một tương lai an nhàn, không phụ thuộc và được chăm sóc y tế đầy đủ khi về già.