Tóm tắt Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9964:2014 về Thức ăn hỗn hợp cho tôm sú (Phần mở đầu và Điều 1 đến Điều 4)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9964:2014 quy định các yêu cầu kỹ thuật và chất lượng đối với thức ăn hỗn hợp dạng viên dùng trong nuôi trồng tôm sú (Penaeus monodon). Dưới đây là phần phân tích chi tiết các nội dung cốt lõi từ Phần mở đầu đến Điều 4 của tiêu chuẩn này:

• Cơ quan biên soạn: TCVN 9964:2014 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F17 Thức ăn chăn nuôi biên soạn.
• Cơ quan đề nghị: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị ban hành nhằm chuẩn hóa chất lượng thức ăn thủy sản.
• Cơ quan thẩm định và công bố: Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn trong thực tế sản xuất và lưu thông:

• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng trực tiếp cho sản phẩm thức ăn hỗn hợp dạng viên được sản xuất theo quy mô công nghiệp hoặc chế biến sẵn.
• Mục đích sử dụng: Thức ăn này được thiết kế chuyên biệt để nuôi tôm sú (Penaeus monodon) ở các giai đoạn phát triển khác nhau trong môi trường nuôi nhân tạo.

Để đảm bảo tính chính xác khi áp dụng tiêu chuẩn, văn bản đưa ra danh mục các tài liệu viện dẫn quan trọng làm căn cứ thử nghiệm và đánh giá chất lượng:

• TCVN 4325 (ISO 6497): Quy trình và phương pháp lấy mẫu thức ăn chăn nuôi để đảm bảo tính đại diện của mẫu thử.
• TCVN 4326 (ISO 6496): Phương pháp xác định hàm lượng ẩm và các chất bay hơi khác trong thức ăn.
• TCVN 4327 (ISO 5983): Phương pháp xác định hàm lượng nitơ tổng số và tính toán hàm lượng protein thô (đạm thô).
• TCVN 4328-1 (ISO 6490-1): Phương pháp xác định hàm lượng phốt pho tổng số bằng phương pháp quang phổ.
• TCVN 4329 (ISO 6887): Phương pháp xác định hàm lượng xơ thô trong thức ăn chăn nuôi.
• TCVN 4331 (ISO 6492): Phương pháp xác định hàm lượng chất béo (lipid thô) bằng cách chiết xuất.
• Các tiêu chuẩn bổ trợ khác: Các phương pháp xác định hàm lượng tro không tan trong axit, hàm lượng canxi, lysine, methionine và các chỉ tiêu an toàn sinh học khác.

Tiêu chuẩn chuẩn hóa khái niệm cơ bản để tránh các cách hiểu sai lệch trong thương mại và kiểm định:

• Thức ăn hỗn hợp cho tôm sú (Mixed feed for black tiger shrimp): Được định nghĩa là hỗn hợp của nhiều loại nguyên liệu thức ăn được phối chế theo công thức khoa học, nhằm cung cấp đầy đủ và cân đối các chất dinh dưỡng (đạm, béo, xơ, khoáng chất, vitamin) cho tôm sú ở từng giai đoạn sinh trưởng cụ thể. Thức ăn này bắt buộc phải được sản xuất dưới dạng viên có kích cỡ phù hợp với cỡ miệng và tập tính ăn của tôm.

Đây là nội dung cốt lõi quy định các chỉ tiêu chất lượng bắt buộc mà thức ăn hỗn hợp cho tôm sú phải đáp ứng trước khi lưu thông trên thị trường:

• Yêu cầu cảm quan:
  • Viên thức ăn phải có màu sắc đặc trưng của nguyên liệu phối trộn, không bị biến đổi màu sắc bất thường.
  • Có mùi thơm tự nhiên của nguyên liệu thủy sản, tuyệt đối không được có mùi mốc, mùi khét hoặc mùi lạ khác.
  • Trạng thái viên thức ăn phải đồng đều về kích thước, bề mặt nhẵn, không bị nát vụn hoặc lẫn tạp chất lạ.
• Chỉ tiêu lý - hóa cơ bản: Tiêu chuẩn quy định giới hạn tối thiểu hoặc tối đa đối với các thành phần dinh dưỡng quan trọng:
  • Hàm lượng protein thô (đạm thô): Phải đạt mức tối thiểu phù hợp với nhu cầu sinh lý của tôm sú ở từng giai đoạn (thường dao động từ 35% đến 45% tùy loại thức ăn cho tôm con hay tôm trưởng thành).
  • Hàm lượng lipid thô (chất béo): Quy định mức tối thiểu để đảm bảo cung cấp năng lượng và các axit béo thiết yếu cho quá trình phát triển.
  • Hàm lượng xơ thô và tro tổng số: Giới hạn mức tối đa cho phép để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tiêu hóa của tôm và hạn chế chất thải ra môi trường.
  • Độ ẩm: Giới hạn tối đa (thường không quá 11% hoặc 12%) nhằm đảm bảo thời gian bảo quản, chống nấm mốc.
  • Hàm lượng canxi và phốt pho tổng số: Đảm bảo tỷ lệ cân đối để hỗ trợ quá trình lột xác và tạo vỏ của tôm sú.
• Độ bền trong nước (Water stability): Đây là chỉ tiêu kỹ thuật đặc thù cực kỳ quan trọng đối với thức ăn thủy sản. Viên thức ăn phải giữ được hình dạng ổn định và không bị tan rã trong nước trong một khoảng thời gian nhất định (thường tối thiểu từ 1,5 đến 2 giờ) để tôm kịp bắt mồi, tránh thất thoát dinh dưỡng và hạn chế tối đa việc gây ô nhiễm môi trường nước ao nuôi.