Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10301:2014 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F17 Thức ăn chăn nuôi biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, chỉ tiêu chất lượng và an toàn vệ sinh đối với thức ăn hỗn hợp dạng viên dùng cho cá giò (Rachycentron canadum) và cá vược hay còn gọi là cá chẽm (Lates calcarifer) nuôi thương phẩm.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10301:2014:

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này quy định cụ thể các chỉ tiêu chất lượng, giới hạn an toàn và các yêu cầu kỹ thuật đối với thức ăn hỗn hợp dạng viên (bao gồm cả viên nổi và viên chìm) chuyên dùng cho hoạt động nuôi thương phẩm hai đối tượng thủy sản có giá trị kinh tế cao là cá giò (Rachycentron canadum) và cá vược (Lates calcarifer).
• Đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn bao gồm tất cả các cơ sở sản xuất, chế biến, nhập khẩu, kinh doanh và các hộ nuôi trồng thủy sản sử dụng thức ăn hỗn hợp cho cá giò và cá vược trên phạm vi toàn quốc.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần phải viện dẫn và phối hợp sử dụng các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế liên quan đến phương pháp thử và lấy mẫu thức ăn chăn nuôi. Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm:

• TCVN 4325 (ISO 6497): Quy trình và phương pháp lấy mẫu thức ăn chăn nuôi để đảm bảo tính đại diện của mẫu phân tích.
• TCVN 4326 (ISO 6496): Phương pháp xác định hàm lượng ẩm và các chất bay hơi khác có trong thức ăn.
• TCVN 4327 (ISO 5983) và TCVN 4328: Phương pháp xác định hàm lượng nitơ tổng số và tính toán hàm lượng protein thô (phương pháp Kjeldahl).
• TCVN 4331 (ISO 6492): Phương pháp xác định hàm lượng chất béo tổng số (lipid thô).
• TCVN 4330 (ISO 5498): Phương pháp xác định hàm lượng xơ thô bằng phương pháp trung gian.
• TCVN 7996-1 (ISO 13903): Phương pháp xác định hàm lượng các axit amin quan trọng trong thức ăn chăn nuôi.
• Các tiêu chuẩn liên quan khác về xác định hàm lượng tro tổng số, tro không tan trong axit clohydric, hàm lượng canxi, phốt pho tổng số và các chỉ tiêu giới hạn kim loại nặng, độc tố vi nấm.

- Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa thống nhất về sản phẩm để làm cơ sở phân loại và đánh giá:

• Thức ăn hỗn hợp dạng viên cho cá giò và cá vược: Là hỗn hợp được phối chế từ nhiều nguồn nguyên liệu thức ăn khác nhau (như bột cá, bột đậu nành, dầu cá, vitamin, khoáng chất và các chất phụ gia cho phép) theo công thức dinh dưỡng khoa học đã được tính toán trước. Sản phẩm được chế biến dưới dạng viên (nổi hoặc chìm) nhằm cung cấp đầy đủ và cân đối các chất dinh dưỡng cần thiết cho nhu cầu sinh trưởng, phát triển của cá giò và cá vược ở từng giai đoạn nuôi cụ thể.

- Điều 4: Yêu cầu kỹ thuật

Đây là nội dung cốt lõi quy định các tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt mà sản phẩm thức ăn hỗn hợp phải đáp ứng, bao gồm các nhóm chỉ tiêu sau:

- Yêu cầu về cảm quan

• Màu sắc: Viên thức ăn phải có màu sắc đặc trưng của các nguyên liệu phối trộn (thường là màu nâu sáng đến nâu tối), màu sắc phải đồng đều trong cùng một lô sản xuất, không có sự loang lổ hoặc biến màu do ẩm mốc.
• Mùi: Có mùi thơm tự nhiên đặc trưng của bột cá và dầu cá, tuyệt đối không được có mùi mốc, mùi khét, mùi ôi dầu hoặc bất kỳ mùi lạ, mùi hôi thối nào khác.
• Trạng thái vật lý: Viên thức ăn phải khô, có cấu trúc chắc chắn, kích thước viên đồng đều phù hợp với từng cỡ cá, không bị vỡ vụn quá tỷ lệ quy định và không được lẫn các tạp chất lạ ngoài công thức phối trộn.

- Chỉ tiêu hóa lý đối với thức ăn hỗn hợp cho cá giò

• Hàm lượng ẩm tối đa không được vượt quá 11,0% để đảm bảo thời gian bảo quản và hạn chế sự phát triển của nấm mốc.
• Hàm lượng protein thô (chất đạm) tối thiểu phải đạt từ 40,0% đến 45,0% tùy thuộc vào kích cỡ và giai đoạn phát triển của cá giò thương phẩm.
• Hàm lượng lipid thô (chất béo) tối thiểu dao động từ 10,0% đến 15,0% nhằm cung cấp nguồn năng lượng dồi dào cho cá.
• Hàm lượng xơ thô tối đa không vượt quá 4,0% đến 5,0% để tránh ảnh hưởng đến khả năng tiêu hóa của cá.
• Hàm lượng tro tổng số tối đa không lớn hơn 12,0% đến 15,0%.
• Hàm lượng canxi và phốt pho tổng số phải được duy trì ở mức cân đối, đáp ứng nhu cầu phát triển hệ xương của cá giò.

- Chỉ tiêu hóa lý đối với thức ăn hỗn hợp cho cá vược (cá chẽm)

• Hàm lượng ẩm tối đa không vượt quá 11,0%.
• Hàm lượng protein thô tối thiểu yêu cầu rất cao, dao động từ 42,0% đến 46,0% do cá vược là loài cá ăn thịt có nhu cầu đạm cao.
• Hàm lượng lipid thô tối thiểu từ 8,0% đến 12,0%.
• Hàm lượng xơ thô tối đa không quá 4,0%.
• Hàm lượng tro tổng số tối đa không quá 13,0%.

- Yêu cầu về an toàn vệ sinh và giới hạn chất độc hại

• Giới hạn kim loại nặng: Hàm lượng các kim loại nặng độc hại như Chì (Pb), Cadimi (Cd), Thủy ngân (Hg) và Asen (As) trong thức ăn thành phẩm phải nằm trong giới hạn cho phép theo quy định an toàn sinh học hiện hành của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Độc tố vi nấm: Hàm lượng độc tố Aflatoxin B1 phải được kiểm soát chặt chẽ ở mức cực thấp để tránh gây độc cho gan cá và ảnh hưởng đến chất lượng thịt cá khi thu hoạch.
• Chỉ tiêu vi sinh vật: Thức ăn không được chứa các vi sinh vật gây bệnh nguy hiểm như Salmonella (không được phép có trong 25g mẫu) và giới hạn nghiêm ngặt mật độ vi khuẩn Escherichia coli.
• Chất cấm: Tuyệt đối không được chứa bất kỳ hóa chất, kháng sinh hoặc chất kích thích tăng trưởng nào nằm trong danh mục cấm sử dụng trong sản xuất và kinh doanh thức ăn thủy sản tại Việt Nam.