Tổng quan về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10325:2014

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10325:2014 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F17 Thức ăn chăn nuôi biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này đóng vai trò định hướng kỹ thuật và kiểm soát chất lượng đối với thức ăn hỗn hợp dạng viên dùng trong nuôi trồng tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannamei) tại Việt Nam. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn:

• Tiêu chuẩn này quy định các chỉ tiêu chất lượng và yêu cầu kỹ thuật cụ thể đối với thức ăn hỗn hợp dạng viên được sản xuất công nghiệp hoặc phối trộn sẵn, chuyên dùng để nuôi tôm thẻ chân trắng ở các giai đoạn sinh trưởng khác nhau.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất, chế biến, nhập khẩu, kinh doanh và đánh giá chất lượng thức ăn hỗn hợp cho tôm thẻ chân trắng tại thị trường Việt Nam.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần phải viện dẫn và phối hợp sử dụng các tiêu chuẩn quốc gia liên quan về phương pháp thử và lấy mẫu. Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm:

• TCVN 4325 (ISO 6497): Quy trình và phương pháp lấy mẫu thức ăn chăn nuôi để đảm bảo tính đại diện của mẫu thử.
• TCVN 4326 (ISO 6496): Phương pháp xác định độ ẩm và hàm lượng chất bay hơi khác trong thức ăn chăn nuôi.
• TCVN 4327 (ISO 5983): Phương pháp xác định hàm lượng nitơ và tính toán hàm lượng protein thô bằng phương pháp Kjeldahl.
• TCVN 4328-1 (ISO 6490-1): Phương pháp xác định hàm lượng canxi bằng phương pháp chuẩn độ.
• TCVN 4329 (ISO 6865): Phương pháp xác định hàm lượng xơ thô bằng phương pháp có lọc trung gian.
• TCVN 4331 (ISO 6492): Phương pháp xác định hàm lượng chất béo (lipid thô) bằng cách chiết xuất.
• TCVN 9488 (ISO 13903): Phương pháp xác định hàm lượng các axit amin (như lysine, methionine, cystine) bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC).
• Các tiêu chuẩn quốc gia khác liên quan đến việc xác định hàm lượng phốt pho tổng số, tro không tan trong axit clohydric (HCl) và độ bền của viên thức ăn trong môi trường nước.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa thống nhất để tránh các hiểu lầm trong quá trình áp dụng thực tế:

• Thức ăn hỗn hợp dạng viên cho tôm thẻ chân trắng (Mixed feed pellets for whiteleg shrimp): Là hỗn hợp của nhiều loại nguyên liệu thức ăn (bao gồm bột cá, bột đậu nành, vitamin, khoáng chất và các chất phụ gia được phép sử dụng) được phối chế theo công thức khoa học nhằm cung cấp đầy đủ, cân đối nhu cầu dinh dưỡng cho tôm thẻ chân trắng theo từng giai đoạn phát triển, được tạo hình dưới dạng viên cứng hoặc viên ép đùn.

Điều 4: Yêu cầu kỹ thuật

Đây là nội dung cốt lõi quy định các tiêu chuẩn chất lượng mà sản phẩm thức ăn hỗn hợp cho tôm thẻ chân trắng bắt buộc phải đáp ứng, bao gồm yêu cầu cảm quan và các chỉ tiêu lý hóa:

- Yêu cầu cảm quan:

• Màu sắc: Viên thức ăn phải có màu sắc đồng đều, đặc trưng của các nguyên liệu phối trộn (thường là màu nâu sáng đến nâu sẫm), không có sự biến đổi màu sắc bất thường do ẩm mốc hoặc phân hủy.
• Mùi vị: Có mùi thơm tự nhiên đặc trưng của bột cá, bột tôm hoặc các nguyên liệu thủy sản, tuyệt đối không được có mùi mốc, mùi khét, mùi dầu khét hoặc các mùi lạ khác.
• Trạng thái vật lý: Viên thức ăn phải khô, tơi xốp, có kích thước và hình dáng đồng đều theo từng cỡ hạt đăng ký của nhà sản xuất. Không bị vỡ vụn quá tỷ lệ cho phép, không bị kết vón, không lẫn tạp chất lạ và không bị côn trùng xâm nhập.

- Các chỉ tiêu lý hóa và dinh dưỡng cốt lõi:

Tiêu chuẩn phân chia các chỉ tiêu dinh dưỡng nghiêm ngặt phù hợp với từng giai đoạn phát triển của tôm thẻ chân trắng (từ tôm postlarvae, tôm cỡ nhỏ đến tôm thương phẩm):

• Hàm lượng protein thô (đạm thô): Là chỉ tiêu quan trọng nhất, dao động từ 30% đến 40% hoặc cao hơn tùy thuộc vào giai đoạn phát triển của tôm (tôm nhỏ yêu cầu hàm lượng đạm cao hơn tôm lớn) để đảm bảo tốc độ tăng trưởng tối ưu.
• Hàm lượng lipid thô (chất béo): Được khống chế ở mức tối thiểu (thường từ 4% đến 8%) để cung cấp năng lượng và các axit béo thiết yếu mà không gây ảnh hưởng xấu đến gan tụy của tôm và chất lượng nước ao nuôi.
• Hàm lượng xơ thô: Giới hạn tối đa (thường không quá 4% đến 6%) để đảm bảo khả năng tiêu hóa và hấp thu tối đa của hệ thống tiêu hóa ngắn của tôm.
• Độ ẩm: Giới hạn tối đa không quá 11% đến 12% nhằm ngăn ngừa sự phát triển của nấm mốc và vi khuẩn có hại trong quá trình bảo quan và lưu thông trên thị trường.
• Hàm lượng tro tổng số và tro không tan trong axit HCl: Giới hạn mức tối đa để kiểm soát lượng cát, sạn hoặc các tạp chất vô cơ không có giá trị dinh dưỡng lẫn vào thức ăn.
• Hàm lượng canxi và phốt pho tổng số: Được cân đối ở tỷ lệ thích hợp giúp tôm dễ dàng hấp thu, hỗ trợ quá trình lột xác và hình thành vỏ mới một cách nhanh chóng, cứng cáp.
• Hàm lượng các axit amin thiết yếu (Lysine và Methionine + Cystine): Phải đạt mức tối thiểu quy định để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng, giúp tôm phát triển cơ thịt tối ưu.
• Độ bền trong nước (Water stability): Đây là chỉ tiêu vật lý đặc thù cực kỳ quan trọng đối với thức ăn thủy sản. Viên thức ăn phải duy trì được hình dạng, không bị rã ra trong nước trong một khoảng thời gian tối thiểu nhất định (thường là từ 1 giờ đến 2 giờ) để tôm có đủ thời gian tìm và ăn mồi, đồng thời hạn chế tối đa việc thất thoát chất dinh dưỡng ra môi trường nước gây ô nhiễm ao nuôi.