Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12318:2018 về Công trình thủy lợi - Yêu cầu kỹ thuật thiết kế, thi công và nghiệm thu cống lắp ghép được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2018, đưa ra các quy chuẩn kỹ thuật đồng bộ nhằm kiểm soát chất lượng từ khâu khảo sát, thiết kế, chế tạo cấu kiện đến thi công lắp đặt và nghiệm thu bàn giao đưa vào sử dụng đối với các loại cống lắp ghép trong hệ thống công trình thủy lợi.

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan quản lý, chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế, nhà thầu thi công và các bên liên quan thực hiện hoạt động xây dựng mới, sửa chữa, nâng cấp các công trình cống lắp ghép bằng bê tông và bê tông cốt thép đúc sẵn.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn quy định cụ thể các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc trong thiết kế, thi công và nghiệm thu cống lắp ghép bằng bê tông, bê tông cốt thép đúc sẵn dưới hình thức cống tròn hoặc cống hộp.
• Áp dụng cho các công trình thủy lợi có nhiệm vụ cấp nước, tiêu nước, ngăn triều, chống lũ hoặc kết hợp giao thông nông thôn.
• Không áp dụng cho các loại cống được thi công bằng phương pháp đổ bê tông tại chỗ hoàn toàn hoặc các loại cống đặc biệt chịu tải trọng quá giới hạn quy chuẩn thông thường mà không có thiết kế riêng biệt được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Tài liệu viện dẫn quan trọng (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần kết hợp viện dẫn và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành liên quan bao gồm:

• Các tiêu chuẩn về thiết kế công trình thủy lợi, tải trọng và tác động đối với công trình thủy lợi.
• Các tiêu chuẩn kỹ thuật về bê tông, cốt thép, xi măng, cát, đá và nước dùng cho chế tạo bê tông.
• Các tiêu chuẩn về khảo sát địa chất, địa hình và khí tượng thủy văn phục vụ thiết kế công trình thủy lợi.
• Các quy chuẩn, tiêu chuẩn về an toàn lao động và bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng.

Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành để thống nhất cách hiểu và áp dụng thực tế:

• Cống lắp ghép: Là công trình cống được cấu thành từ các cấu kiện bê tông, bê tông cốt thép đúc sẵn tại nhà máy hoặc bãi đúc, sau đó vận chuyển đến vị trí công trình để lắp ghép hoàn chỉnh.
• Mối nối cống: Vị trí liên kết giữa các đốt cống liền kề, có vai trò truyền lực, chống thấm nước và đảm bảo tính biến dạng mềm dẻo của đường ống cống dưới tác động của tải trọng và lún lệch.
• Đốt cống: Đơn vị cấu kiện đúc sẵn độc lập (dạng tròn hoặc hộp) có kích thước hình học xác định để ghép nối tạo thành thân cống.

Quy định chung về thiết kế, thi công và nghiệm thu (Điều 4)

• Yêu cầu về tài liệu khảo sát: Công tác khảo sát địa hình, địa chất, thủy văn phải được thực hiện đầy đủ theo quy định hiện hành, cung cấp số liệu chính xác làm cơ sở cho việc lựa chọn khẩu độ cống, cao trình đặt cống và giải pháp xử lý nền móng.
• Nguyên tắc thiết kế: Thiết kế cống lắp ghép phải đảm bảo an toàn về khả năng chịu lực, ổn định chống trượt, chống lật, chống đẩy nổi và đảm bảo khả năng tháo nước theo tần suất thiết kế. Đồng thời, phải tối ưu hóa biện pháp công nghệ lắp ghép để rút ngắn thời gian thi công.
• Yêu cầu về vật liệu: Vật liệu chế tạo cấu kiện đúc sẵn phải có chứng chỉ chất lượng rõ ràng. Bê tông phải đạt mác thiết kế, cốt thép không bị rỉ sét, các chất chống thấm và vật liệu chèn khe mối nối phải có độ bền cao trong môi trường nước thủy lợi.
• Biện pháp thi công và an toàn: Nhà thầu phải lập biện pháp tổ chức thi công chi tiết, bao gồm phương án vận chuyển, cẩu lắp cấu kiện an toàn, biện pháp dẫn dòng thi công và xử lý khô hố móng. Đảm bảo tuyệt đối an toàn lao động và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường xung quanh.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12318:2018 có hiệu lực thi hành kể từ ngày được công bố và thay thế các quy định kỹ thuật trước đây về cống lắp ghép thủy lợi không còn phù hợp.