Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10400:2015 quy định các yêu cầu kỹ thuật trong thiết kế xây dựng mới, cải tạo và nâng cấp công trình thủy lợi dạng đập trụ đỡ. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều này xác định giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn:

• Tiêu chuẩn này áp dụng bắt buộc hoặc khuyến khích áp dụng trong việc lập dự án đầu tư, thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công cho các công trình đập trụ đỡ thủy lợi.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các công trình đập trụ đỡ xây dựng trên nền đất mềm yếu, nền đá hoặc các loại nền hỗn hợp khác tại vùng đồng bằng, ven biển và trung du.
• Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các loại đập bê tông trọng lực thông thường hoặc các kết cấu đập chuyên biệt khác không sử dụng nguyên lý trụ đỡ chịu lực chính.

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách đồng bộ, cần viện dẫn và phối hợp sử dụng với các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành khác:

• Các tiêu chuẩn về khảo sát địa chất, địa chất thủy văn và khí tượng thủy văn công trình thủy lợi.
• Các tiêu chuẩn thiết kế nền móng công trình thủy lợi, đặc biệt là xử lý nền đất yếu.
• Các tiêu chuẩn thiết kế kết cấu bê tông và bê tông cốt thép thủy công.
• Các tiêu chuẩn về tải trọng và tác động (sóng, gió, động đất, dòng chảy) lên công trình thủy lợi.

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm cốt lõi được sử dụng xuyên suốt văn bản kỹ thuật:

• Đập trụ đỡ: Là loại đập ngăn nước mà kết cấu chịu lực chính là các trụ pin bê tông cốt thép đặt trực tiếp trên nền hoặc trên hệ móng cọc, giữa các trụ pin là các cửa van điều tiết nước.
• Bản đáy (bản móng): Kết cấu bê tông cốt thép nằm dưới đáy sông, liên kết hoặc không liên kết cứng với trụ pin, có vai trò chống thấm dòng thấm dưới đất và bảo vệ lòng sông khỏi bị xói lở.
• Trụ pin: Kết cấu bê tông cốt thép khối lớn chịu tải trọng đứng từ trọng lượng bản thân, thiết bị và tải trọng ngang từ áp lực nước truyền qua cửa van.
• Khớp nối biến dạng: Khe co giãn được bố trí giữa các thớt đập hoặc giữa bản đáy và trụ pin nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của lún không đều và biến dạng nhiệt.

Các nguyên tắc cơ bản và yêu cầu tổng thể khi tiến hành thiết kế đập trụ đỡ:

• Yêu cầu về tài liệu cơ bản: Thiết kế phải dựa trên đầy đủ tài liệu khảo sát địa hình, địa chất, thủy văn, dân sinh kinh tế và môi trường tại khu vực xây dựng công trình.
• Lựa chọn tuyến công trình: Tuyến đập phải được lựa chọn dựa trên sự so sánh tổng hợp về kỹ thuật, kinh tế, điều kiện thi công và quản lý vận hành, ưu tiên vị trí có địa chất ổn định và dòng chảy thuận lợi.
• Cấp công trình và tiêu chuẩn thiết kế: Phải xác định đúng cấp công trình thủy lợi theo quy định hiện hành để lựa chọn các chỉ số thiết kế như tần suất lũ thiết kế, lũ kiểm tra, hệ số an toàn ổn định.
• Yêu cầu về bố trí tổng thể: Bố trí mặt bằng đập trụ đỡ phải đảm bảo khả năng tháo lũ, thoát cát, tiêu nước, giao thông thủy (nếu có) và thuận tiện cho công tác thi công dẫn dòng.
• An toàn công trình: Thiết kế phải đảm bảo ổn định chống trượt, chống lật của toàn bộ khối đập và từng bộ phận riêng lẻ dưới tác động của các tổ hợp tải trọng bất lợi nhất.