Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9160:2012 quy định các yêu cầu kỹ thuật trong việc thiết kế dẫn dòng thi công công trình thủy lợi. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng áp dụng cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực tư vấn, thiết kế, thi công và giám sát xây dựng các công trình thủy lợi trên phạm vi cả nước. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung phần mở đầu và các điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này:

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc và khuyến khích áp dụng trong việc lập thiết kế dẫn dòng thi công khi xây dựng mới, sửa chữa, nâng cấp hoặc hiện đại hóa các công trình thủy lợi.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các loại công trình thủy lợi như đập đất, đập đá, đập bê tông, cống, kênh dẫn nước, trạm bơm, và các công trình phụ trợ khác có liên quan đến việc thay đổi dòng chảy tự nhiên trong quá trình thi công.

- Tài liệu viện dẫn liên quan (Điều 2)

• Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách hiệu quả, cần phối hợp sử dụng các tài liệu viện dẫn hiện hành về tiêu chuẩn thiết kế công trình thủy lợi, tiêu chuẩn về tải trọng và tác động, tiêu chuẩn về khảo sát địa chất, địa hình và khí tượng thủy văn.
• Trong trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc được thay thế bằng văn bản mới, người thiết kế phải áp dụng theo phiên bản mới nhất của các văn bản đó để đảm bảo tính pháp lý và kỹ thuật.

- Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi (Điều 3)

• Dẫn dòng thi công: Là biện pháp kỹ thuật nhằm chuyển hướng dòng chảy tự nhiên của sông, suối ra khỏi khu vực hố móng công trình để tạo điều kiện khô ráo, an toàn cho việc thi công các hạng mục chính.
• Công trình dẫn dòng: Bao gồm các công trình tạm thời như đê quai, kênh dẫn dòng, cống dẫn dòng, hầm dẫn dòng, hoặc các công trình tận dụng một phần công trình vĩnh cửu để phục vụ mục đích dẫn dòng.
• Thời kỳ dẫn dòng: Khoảng thời gian được xác định từ khi bắt đầu chặn dòng, phân lưu cho đến khi công trình chính đủ điều kiện vượt lũ hoặc đưa vào vận hành chính thức.
• Lũ thiết kế dẫn dòng: Lưu lượng và mực nước lũ được lựa chọn theo tần suất thiết kế quy định để tính toán quy mô và kết cấu của các công trình dẫn dòng.

- Các quy định chung trong thiết kế dẫn dòng (Điều 4)

• Nguyên tắc thiết kế tổng thể: Thiết kế dẫn dòng thi công phải được lập trên cơ sở so sánh kinh tế - kỹ thuật giữa các phương án khác nhau, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho công trình chính, công trình dẫn dòng và vùng hạ du, đồng thời tối ưu hóa chi phí và tiến độ xây dựng.
• Lựa chọn phương án dẫn dòng: Phải căn cứ vào đặc điểm địa hình, địa chất, điều kiện khí tượng thủy văn của lưu vực, quy mô và hình thức bố trí của công trình chính, cũng như năng lực thi công và nguồn lực vật liệu tại chỗ.
• Phân cấp công trình dẫn dòng: Cấp của công trình dẫn dòng (đê quai, hầm, cống...) được xác định dựa trên cấp của công trình chính được bảo vệ và thời gian làm việc của công trình dẫn dòng theo quy định pháp luật hiện hành.
• Yêu cầu về bảo vệ môi trường và an sinh xã hội: Phương án dẫn dòng không được gây ngập lụt nghiêm trọng cho vùng thượng lưu, không gây sạt lở bờ sông ảnh hưởng đến dân cư và các công trình lân cận, đồng thời phải đảm bảo dòng chảy tối thiểu cho hạ du và duy trì giao thông thủy (nếu có).
• Sự phối hợp giữa các giai đoạn: Thiết kế dẫn dòng phải phân định rõ ràng các giai đoạn thi công tương ứng với các mùa trong năm (mùa lũ, mùa kiệt), đảm bảo sự chuyển tiếp an toàn giữa các giai đoạn dẫn dòng và giai đoạn chặn dòng lấp sông.