Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8304:2009 quy định các yêu cầu kỹ thuật và nguyên tắc quản lý đối với công tác thủy văn trong hệ thống thủy lợi. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp thống nhất hoạt động quan trắc, thu thập, xử lý và cung cấp số liệu thủy văn phục vụ công tác quản lý, vận hành an toàn và hiệu quả các công trình thủy lợi trên phạm vi cả nước.

Điều 1 của tiêu chuẩn xác định rõ phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của văn bản, cụ thể bao gồm:

• Áp dụng đối với các hoạt động quan trắc thủy văn, đo đạc lưu lượng, mực nước, quá trình bồi lắng và các yếu tố khí tượng liên quan trực tiếp đến hệ thống công trình thủy lợi.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân tham gia vào công tác quản lý, khai thác, bảo vệ công trình thủy lợi và thực hiện các dịch vụ quan trắc thủy văn chuyên dùng trong hệ thống thủy lợi.
• Tiêu chuẩn này làm cơ sở để xây dựng phương án quan trắc, thiết kế mạng lưới trạm thủy văn chuyên dùng và đánh giá chất lượng tài liệu khí tượng thủy văn trong hệ thống thủy lợi.

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách đồng bộ và chính xác, cần viện dẫn và phối hợp áp dụng các văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan:

• Các tiêu chuẩn quốc gia về đo đạc mực nước, lưu lượng nước bằng các phương pháp truyền thống và hiện đại.
• Các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quan trắc khí tượng thủy văn do cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền ban hành.
• Các văn bản hướng dẫn kỹ thuật chuyên ngành về vận hành hệ thống công trình thủy lợi và an toàn hồ đập.

Điều 3 làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi được sử dụng xuyên suốt trong tiêu chuẩn nhằm tránh gây hiểu nhầm trong quá trình thực hiện:

• Hệ thống thủy lợi: Là hệ thống bao gồm các công trình thủy lợi có liên quan trực tiếp với nhau về mặt quản lý, vận hành và khai thác trong một lưu vực hoặc một vùng nhất định.
• Trạm thủy văn chuyên dùng trong hệ thống thủy lợi: Là trạm quan trắc được xây dựng nhằm mục đích thu thập số liệu thủy văn phục vụ riêng cho công tác quản lý, vận hành hệ thống thủy lợi đó.
• Quan trắc thủy văn thủy lợi: Quá trình đo đạc, theo dõi liên tục hoặc định kỳ các yếu tố mực nước, lưu lượng, hàm lượng chất lơ lửng, nhiệt độ nước và các yếu tố khí tượng liên quan tại các vị trí khống chế của hệ thống thủy lợi.
• Yếu tố khống chế: Các vị trí đặc trưng trên hệ thống thủy lợi như cửa lấy nước, bể hút trạm bơm, hạ lưu hồ chứa, các vị trí phân lưu hoặc hợp lưu quan trọng cần phải giám sát chặt chẽ.

Điều 4 thiết lập các nguyên tắc nền tảng và yêu cầu kỹ thuật bắt buộc đối với công tác thủy văn trong hệ thống thủy lợi:

• Yêu cầu về mạng lưới trạm quan trắc: Mạng lưới trạm phải được thiết kế hợp lý, bao quát được các vùng trọng điểm, các công trình đầu mối và các vị trí nhạy cảm về chế độ thủy lực của hệ thống.
• Yêu cầu về trang thiết bị đo đạc: Các thiết bị, dụng cụ đo đạc mực nước, lưu lượng, khí tượng phải đảm bảo độ chính xác theo quy định, được kiểm định, hiệu chuẩn định kỳ bởi cơ quan có thẩm quyền. Khuyến khích ứng dụng công nghệ tự động hóa trong quan trắc và truyền tin.
• Chế độ quan trắc và truyền tin: Phải xây dựng lịch trình quan trắc cụ thể cho từng mùa (mùa lũ và mùa kiệt). Trong điều kiện thời tiết bất thường hoặc thiên tai, tần suất quan trắc phải được tăng cường để phục vụ kịp thời công tác chỉ đạo điều hành.
• Quản lý và lưu trữ số liệu: Toàn bộ số liệu quan trắc phải được kiểm tra, chỉnh lý, đồng bộ hóa và lưu trữ một cách khoa học. Tài liệu thủy văn phải được bảo quản an toàn và sẵn sàng cung cấp cho các cơ quan chức năng khi có yêu cầu.