Trong bối cảnh công tác tuyển quân ngày càng đòi hỏi chất lượng cao về thể lực và tinh thần, Bộ Y tế đã chủ trì soạn thảo và đưa ra lấy ý kiến về dự thảo Thông tư mới quy định việc khám sức khỏe thực hiện nghĩa vụ quân sự. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thay thế cho Thông tư liên tịch 16/2016/TTLT-BYT-BQP vốn đã bộc lộ một số điểm chưa cụ thể sau nhiều năm thực hiện.

Bắt buộc thực hiện danh mục khám cận lâm sàng chi tiết

Một trong những điểm thay đổi lớn nhất và nhận được nhiều sự quan tâm chính là quy định cụ thể về các nội dung khám cận lâm sàng. Nếu như trước đây, việc xét nghiệm thường chỉ được thực hiện khi Hội đồng khám sức khỏe thấy cần thiết, thì tại dự thảo mới, Bộ Y tế đề xuất một danh mục bắt buộc bao gồm:

• Xét nghiệm máu toàn diện: Bao gồm công thức máu, xác định nhóm máu và đo đường máu để tầm soát các bệnh lý về máu và tiểu đường.
• Đánh giá chức năng tạng: Kiểm tra chức năng gan (AST, ALT) và chức năng thận (ure, creatinin) để đảm bảo quân nhân có đủ sức khỏe chịu đựng cường độ huấn luyện cao.
• Tầm soát bệnh truyền nhiễm: Bắt buộc xét nghiệm Viêm gan virus B (HBsAg), viêm gan virus C (anti-HCV) và đặc biệt là xét nghiệm HIV.
• Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm ổ bụng tổng quát, điện tim và chụp X-quang tim phổi thẳng.
• Kiểm soát chất gây nghiện: Xét nghiệm nước tiểu 10 thông số và test ma túy tổng hợp là yêu cầu bắt buộc để loại bỏ các trường hợp không đủ tiêu chuẩn đạo đức và sức khỏe.

Việc luật hóa danh mục này giúp Hội đồng khám sức khỏe có căn cứ khoa học chính xác hơn, tránh tình trạng bỏ sót các bệnh lý tiềm ẩn mà mắt thường không thể phát hiện được trong quá trình khám lâm sàng.

Sự khác biệt so với Thông tư liên tịch 16/2016/TTLT-BYT-BQP

Theo quy định tại Thông tư liên tịch 16/2016/TTLT-BYT-BQP hiện hành, các xét nghiệm cận lâm sàng thường chỉ được thực hiện theo yêu cầu của Hội đồng để phục vụ kết luận sức khỏe. Tuy nhiên, dự thảo mới đã chuyển dịch từ cơ chế "khi cần" sang cơ chế "bắt buộc".

"Trường hợp cần xét nghiệm cận lâm sàng phục vụ cho kết luận sức khỏe theo yêu cầu của Hội đồng khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, bao gồm cả xét nghiệm phát hiện ma túy" - Trích quy định cũ tại Thông tư 16.

Bên cạnh đó, dự thảo còn mở rộng quyền hạn cho các chuyên gia y tế: "Nếu cần phải khám theo yêu cầu chuyên môn thì còn có thể làm thêm các xét nghiệm cần thiết khác". Điều này đảm bảo tính linh hoạt và độ chính xác tối đa trong việc phân loại sức khỏe quân nhân.

Bổ sung thẻ Căn cước công dân vào hồ sơ bắt buộc

Phù hợp với tiến trình chuyển đổi số quốc gia và việc triển khai thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chíp, dự thảo đã cập nhật yêu cầu về giấy tờ khi công dân đi kiểm tra, khám sức khỏe thực hiện nghĩa vụ quân sự theo Luật Nghĩa vụ quân sự 2015. Cụ thể, công dân phải xuất trình:

1. Lệnh gọi khám sức khỏe hoặc kiểm tra sức khỏe của Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp huyện.
2. Giấy chứng minh nhân dân hoặc thẻ Căn cước công dân (Đây là điểm mới bổ sung so với quy định cũ chỉ nhắc đến CMND).
3. Các loại giấy tờ liên quan đến sức khỏe cá nhân (nếu có) để hỗ trợ Hội đồng trong việc đánh giá tiền sử bệnh lý.

Xử lý các trường hợp bệnh tật chưa có trong danh mục phân loại

Một điểm nhân văn và khoa học khác trong đề xuất này là quy trình xử lý đối với các bệnh tật chưa được phân loại trong phụ lục. Thay vì lúng túng hoặc kết luận cảm tính, Hội đồng khám sức khỏe sẽ phải thảo luận tập thể, đánh giá toàn diện khả năng sinh hoạt và lao động của công dân để đưa ra tiên lượng chính xác nhất. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi của công dân, tránh việc gọi nhập ngũ sai đối tượng hoặc bỏ lỡ những người có đủ tâm huyết nhưng mắc các dị tật nhẹ không ảnh hưởng đến nhiệm vụ.

Tóm lại, những đề xuất mới này cho thấy sự chặt chẽ và chuyên nghiệp hơn trong công tác tuyển quân. Công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự cần chủ động theo dõi các thông báo mới nhất để thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật.

Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào về tiêu chuẩn sức khỏe hoặc các thủ tục liên quan, hãy tham khảo thêm tại bài viết Luật Nghĩa vụ quân sự: 10 thông tin cần biết.