Nhằm thúc đẩy công cuộc số hóa hạ tầng kỹ thuật đô thị và chuẩn hóa dữ liệu dùng chung, Bộ Xây dựng đã chính thức ban hành văn bản mới quy định lộ trình cấp mã định danh chuyên ngành cho toàn bộ hệ thống cấp, thoát nước trên toàn quốc. Theo đó, quy chuẩn định danh mới sẽ chính thức đi vào cuộc sống kể từ ngày 01/11/2026, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong công tác quản lý vận hành dịch vụ công ích thiết yếu này.

Mốc thời gian quan trọng và căn cứ pháp lý mới của Bộ Xây dựng

Cụ thể, ngày 15/9/2026, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư 69/2026/TT-BXD quy định về Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu cấp nước sạch và thoát nước đô thị. Văn bản pháp luật này bắt đầu có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/11/2026.

Trước đây, công tác giám sát, thống kê mạng lưới hạ tầng thoát nước và xử lý nước thải chủ yếu thực hiện theo các khung quy định chung tại Nghị định 80/2014/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn chuyên ngành. Tuy nhiên, việc thiếu một bộ mã số định danh thống nhất từng khiến dữ liệu kỹ thuật giữa các địa phương, đơn vị vận hành bị rời rạc, khó đồng bộ vào cơ sở dữ liệu quốc gia. Sự ra đời của Thông tư 69/2026/TT-BXD được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để bất cập này.

Những đối tượng nào bắt buộc phải có mã định danh chuyên ngành?

Căn cứ theo quy định tại Điều 8 Thông tư 69/2026/TT-BXD, mỗi đối tượng quản lý cốt lõi khi được tạo lập lần đầu trên Hệ thống thông tin đều phải được cấp một mã định danh chuyên ngành duy nhất.

Danh mục đối tượng bắt buộc phải có mã định danh chuyên ngành theo quy định tại Thông tư 69/2026/TT-BXD bao gồm:

• Về chủ thể vận hành: Đơn vị cấp nước; đơn vị thoát nước.
• Về hạ tầng cấp nước sạch: Nhà máy nước; công trình thu nước; trạm bơm nước thô; trạm bơm tăng áp; bể chứa nước sạch, đài nước.
• Về hạ tầng thoát nước và xử lý nước thải: Nhà máy, trạm xử lý nước thải; công trình xử lý nước thải phi tập trung thuộc hệ thống thoát nước đô thị; trạm bơm nước thải; trạm bơm thoát nước mưa; công trình trữ, điều hòa nước mưa; điểm xả sau xử lý; cơ sở xử lý bùn thải.
• Về thiết bị giám sát kỹ thuật: Điểm hoặc trạm giám sát trực tuyến là công trình độc lập cùng các đối tượng được chỉ rõ tại Phụ lục I và Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 69/2026/TT-BXD.

Công trình chưa hoàn tất quyết toán có được cấp mã định danh?

Một trong những điểm rất linh hoạt và bám sát thực tiễn tại Điều 8 Thông tư 69/2026/TT-BXD là cơ chế cấp mã cho các dự án đang vận hành nhưng chưa hoàn tất thủ tục bàn giao, quyết toán.

Cụ thể, đối tượng đang vận hành nhưng chưa hoàn tất thủ tục quyết toán, bàn giao vẫn được cấp mã định danh chuyên ngành khi đáp ứng các thông tin tối thiểu sau:

1. Loại đối tượng và tên gọi của công trình.
2. Vị trí địa lý, tọa độ kỹ thuật xây dựng.
3. Chủ thể quản lý hoặc đơn vị đang trực tiếp vận hành.
4. Trạng thái hoạt động thực tế tại thời điểm đăng ký.
5. Nguồn dữ liệu hình thành thông tin công trình.

Đặc biệt, theo Thông tư 69/2026/TT-BXD, sau khi đã hoàn tất các thủ tục quyết toán và bàn giao theo quy định pháp luật xây dựng, cơ quan quản lý chỉ cập nhật trạng thái hoạt động, thông tin chủ sở hữu và các tài liệu liên quan mà tuyệt đối không thay đổi mã định danh đã gắn ban đầu. Quy định này bảo đảm tính xuyên suốt, liên tục của chuỗi dữ liệu kỹ thuật.

Nguyên tắc bảo toàn và tính duy nhất của mã định danh chuyên ngành

Mã định danh chuyên ngành đóng vai trò như một "căn cước điện tử" của công trình hạ tầng kỹ thuật, do đó Thông tư 69/2026/TT-BXD thiết lập những nguyên tắc quản lý hết sức chặt chẽ:

• Tính ổn định và không tái sử dụng: Mã định danh chuyên ngành có tính cố định, ổn định lâu dài và tuyệt đối không được cấp lại hay tái sử dụng cho bất kỳ đối tượng nào khác, kể cả khi công trình cũ đã dỡ bỏ hoặc ngừng hoạt động.
• Lưu vết lịch sử khi tổ chức thay đổi: Trường hợp công trình hoặc đơn vị cấp, thoát nước chấm dứt hoạt động, thực hiện hợp nhất, chia tách hoặc bị thay thế, mã định danh chuyên ngành cũ sẽ được chuyển sang lưu trữ ở trạng thái lịch sử và thiết lập liên kết dữ liệu với đối tượng kế thừa.
• Liên kết đa hệ thống: Hệ thống thông tin chuyên ngành của Bộ Xây dựng sẽ liên kết mã định danh chuyên ngành của tổ chức với mã số doanh nghiệp, mã số thuế hoặc các mã định danh quốc gia khác do cơ quan có thẩm quyền cấp.
• Không thay thế mã định danh địa điểm: Thông tư 69/2026/TT-BXD cũng làm rõ mã định danh chuyên ngành chỉ phục vụ mục đích quản lý chuyên ngành cấp, thoát nước, không thay thế mã định danh địa điểm được xác lập theo pháp luật chung.

Các đơn vị cấp nước, thoát nước cần chuẩn bị những gì trước ngày 01/11/2026?

Để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật và tránh gián đoạn trong kết nối dữ liệu vận hành khi Thông tư 69/2026/TT-BXD chính thức có hiệu lực, các doanh nghiệp cấp nước, công ty thoát nước và ban quản lý hạ tầng kỹ thuật đô thị cần chủ động triển khai:

• Rà soát, lập danh mục toàn bộ tài sản, nhà máy, công trình trạm bơm, mạng lưới tuyến ống và công trình phụ trợ đang quản lý hoặc đang vận hành thử nghiệm.
• Chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật số hóa với đầy đủ thông tin tối thiểu (tọa độ, vị trí, chủ thể quản lý, hiện trạng vận hành) đối với các dự án chưa quyết toán để sẵn sàng đăng ký tạo lập mã.
• Nâng cấp hạ tầng phần mềm nội bộ, tích hợp khả năng liên kết dữ liệu định danh chuyên ngành với mã số thuế và hệ thống quản trị doanh nghiệp.

Quy định mới về mã định danh chuyên ngành tại Thông tư 69/2026/TT-BXD được xem là nền tảng cốt lõi để xây dựng đô thị thông minh, minh bạch hóa việc phân phối nước sạch và kiểm soát hiệu quả chất lượng xả thải ra môi trường trên phạm vi toàn quốc.