Ngày 13/05/2013, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 47/2013/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 82/2011/NĐ-CP quy định về thi hành án tử hình bằng hình thức tiêm thuốc độc. Đây được xem là một bước đi cần thiết nhằm tháo gỡ những khó khăn về nguồn cung ứng thuốc mà Việt Nam đang đối mặt trong giai đoạn này.

Thay đổi từ định danh cụ thể sang tác dụng dược lý

Điểm thay đổi đáng chú ý nhất trong quy định mới chính là việc Chính phủ không còn định danh cụ thể tên 03 loại thuốc độc như trước đây (gồm Sodium thiopental, Pancuronium bromide và Potassium chloride). Thay vào đó, pháp luật quy định chung về tác dụng của 03 loại thuốc được sử dụng trong 01 liều dùng cho 01 người khi thi hành án tử hình, bao gồm:

• Thuốc làm mất trí giác: Đảm bảo người bị thi hành án rơi vào trạng thái hôn mê sâu trước khi các loại thuốc tiếp theo có tác dụng.
• Thuốc làm liệt hệ vận động: Ngăn chặn các phản xạ cơ bắp và hệ hô hấp.
• Thuốc làm ngừng hoạt động của tim: Gây tử vong nhanh chóng và ít đau đớn nhất có thể.

Việc thay đổi này giúp các cơ quan chức năng linh hoạt hơn trong việc lựa chọn các loại thuốc có tác dụng tương đương, tránh tình trạng đình trệ thi hành án do thiếu hụt một loại thuốc cụ thể từ nguồn nhập khẩu.

Quy trình kiểm tra trí giác nghiêm ngặt

Để đảm bảo tính nhân đạo và đúng quy trình kỹ thuật, Nghị định 47/2013/NĐ-CP quy định rõ quy trình tiêm thuốc phải được thực hiện trực tiếp vào tĩnh mạch. Đặc biệt, sau khi tiêm thuốc làm mất trí giác, cán bộ chuyên môn bắt buộc phải tiến hành kiểm tra kỹ lưỡng.

Nếu người bị thi hành án tử hình chưa mất trí giác hoàn toàn, cán bộ phải tiếp tục tiêm thuốc làm mất trí giác cho đến khi đạt yêu cầu rồi mới được phép tiếp tục tiêm 02 loại thuốc còn lại. Điều này nhằm loại bỏ hoàn toàn khả năng người bị thi hành án phải chịu đựng đau đớn khi thuốc làm liệt cơ hoặc ngừng tim có tác dụng.

Trách nhiệm của Bộ Y tế và các cơ quan liên quan

Bên cạnh việc thay đổi danh mục thuốc, Chính phủ cũng giao trách nhiệm cụ thể cho Bộ Y tế trong việc bảo đảm nguồn cung ứng thuốc theo kế hoạch dự trù hàng năm của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng. Bộ Y tế có vai trò chủ trì, phối hợp với các bộ ngành liên quan để ban hành danh mục và liều lượng thuốc cụ thể, đảm bảo tính khoa học và pháp lý cao nhất.

Quy định mới này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 27/06/2013, thay thế cho các quy định cũ không còn phù hợp với thực tiễn cung ứng thuốc tại thời điểm đó.

Nghị định 47/2013/NĐ-CP là văn bản quan trọng cụ thể hóa tinh thần nhân đạo của Luật Thi hành án hình sự, đồng thời giải quyết bài toán thực tế về nguồn thuốc độc mà các cơ quan thi hành án đang gặp phải.