Trong bối cảnh nền kinh tế có nhiều biến động, việc nắm bắt kịp thời các thay đổi trong chính sách thuế là nhiệm vụ sống còn của mỗi kế toán viên. Tuần qua, Tổng cục Thuế đã ban hành hàng loạt công văn hướng dẫn quan trọng, tháo gỡ nhiều vướng mắc về giao dịch liên kết, thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và thuế giá trị gia tăng (GTGT).

Giao dịch liên kết: Khi nào bảo lãnh vay vốn bị tính là quan hệ liên kết?

Một trong những điểm nóng pháp lý được làm rõ tại Công văn 238/TCT-TTKT là việc xác định quan hệ liên kết thông qua hoạt động bảo lãnh hoặc cho vay vốn. Theo quy định tại điểm d khoản 2 Điều 5 Nghị định 132/2020/NĐ-CP, nếu một doanh nghiệp bảo lãnh hoặc cho một doanh nghiệp khác vay vốn dưới bất kỳ hình thức nào mà thỏa mãn các điều kiện về tỷ lệ vốn góp và nợ vay thì được xác định là các bên có quan hệ liên kết.

Trường hợp doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết thuộc phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Nghị định 132/2020/NĐ-CP thì chi phí lãi vay được trừ được xác định theo quy định.

Thuế Thu nhập doanh nghiệp: Tự xác định ưu đãi và xử lý tiền chậm nộp

Về thuế TNDN, Công văn 230/TCT-KK nhấn mạnh trách nhiệm tự quyết của người nộp thuế trong việc tạm nộp quý. Đáng chú ý, hành vi không nộp hoặc nộp thiếu thuế TNDN tạm nộp sẽ không bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi khai thiếu thuế, tuy nhiên doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với tiền chậm nộp nếu tổng số thuế tạm nộp thấp hơn số thuế phải nộp theo quyết toán năm.

Bên cạnh đó, đối với các dự án đầu tư mới trong khu công nghiệp, Công văn 496/CTBRV-TTHT hướng dẫn doanh nghiệp phải tự đối chiếu các điều kiện quy định tại Điều 22 Thông tư 78/2014/TT-BTC để xác định mức ưu đãi, thời gian miễn giảm thuế. Việc không đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn pháp lý sẽ dẫn đến việc bị truy thu và xử phạt nghiêm khắc.

Thuế Giá trị gia tăng: Siết chặt chứng từ thanh toán xuất khẩu

Rủi ro về hoàn thuế GTGT luôn là nỗi lo của các doanh nghiệp xuất khẩu. Tại Công văn 257/TCT-CS, Tổng cục Thuế khẳng định nếu đến hạn thanh toán mà doanh nghiệp không cung cấp được chứng từ thanh toán qua ngân hàng theo hợp đồng thì sẽ không đủ điều kiện khấu trừ, hoàn thuế. Cơ quan thuế sẽ thực hiện thu hồi số tiền thuế đã hoàn theo đúng quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng 2008 và Luật Quản lý thuế 2019.

Ngoài ra, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai thác tài nguyên cũng cần lưu ý hướng dẫn tại Công văn 235/TCT-CS về việc xác định thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường dựa trên sản phẩm công nghiệp thay vì công đoạn khai thác thô nếu chưa có cơ sở định giá phù hợp.

Việc cập nhật thường xuyên các văn bản hướng dẫn này không chỉ giúp kế toán tối ưu hóa số thuế phải nộp mà còn là 'lá chắn' bảo vệ doanh nghiệp trước các rủi ro thanh tra, kiểm tra thuế trong tương lai.