Mới đây, Bộ Tài chính đã chính thức trình Chính phủ phương án thuế mới đối với linh kiện và phụ tùng ô tô nhập khẩu. Điểm cốt lõi của đề xuất này là việc chuyển đổi từ quy định thuế suất nhập khẩu theo bộ linh kiện dạng rời CKD và IKD sang cách tính thuế chi tiết theo từng linh kiện, phụ tùng rời. Đây không chỉ là một thay đổi về kỹ thuật tính thuế mà còn là một phần trong chiến lược dài hơi nhằm chuẩn bị cho việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Từ bỏ CKD/IKD - Bước ngoặt tất yếu để gia nhập WTO

Theo quy định hiện hành tại thời điểm đầu năm 2005, thuế suất nhập khẩu ô tô nguyên chiếc đang được duy trì ở mức rất cao, lên tới 100% đối với xe chở người và xe chở hàng có tổng trọng tải dưới 5 tấn. Trong khi đó, thuế suất đối với bộ linh kiện nhập khẩu để lắp ráp trong nước lại có sự phân hóa rõ rệt: mức thuế thấp (3-25%) dành cho bộ linh kiện dạng CKD và IKD, và mức thuế cao (20-50%) đối với linh kiện rời phục vụ hoạt động thương mại.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trương Chí Trung, cách tính thuế dựa trên bộ linh kiện CKD/IKD hiện không còn phù hợp với tình hình mới. Chiến lược phát triển công nghiệp ô tô của Việt Nam đang đặt ưu tiên hàng đầu vào việc khuyến khích sản xuất phụ tùng trong nước để nâng cao hàm lượng nội địa hóa, đặc biệt là các bộ phận quan trọng như động cơ, hộp số và bộ phận truyền động.

"Chính sách thuế nhập khẩu theo bộ linh kiện CKD, IKD muốn phát huy tác dụng thì phải gắn với tiêu chuẩn nội địa hóa. Tuy nhiên, quy định này dễ gây phản ứng từ các đối tác trong quá trình Việt Nam đàm phán gia nhập WTO vì không phù hợp với các quy định tại Hiệp định về các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại của WTO – TRIMs" - Thứ trưởng Trương Chí Trung nhấn mạnh.

Người mua xe dưới 16 chỗ hưởng lợi, xe khách lớn đối mặt áp lực tăng giá

Phân tích sâu hơn về tác động của phương án thuế mới, Bộ Tài chính cho biết khoảng 70% lượng xe sản xuất trong nước hiện nay là xe du lịch dưới 16 chỗ ngồi. Các dòng xe này đang chịu mức thuế suất CKD là 25%. Nếu áp dụng cách tính thuế mới theo linh kiện rời, mức thuế bình quân dự kiến sẽ giảm xuống còn khoảng 20%.

Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp lắp ráp và kinh doanh thương mại sẽ được giảm khoảng 5% thuế nhập khẩu. Mặc dù việc này có thể làm giảm thu ngân sách khoảng 50-70 tỷ đồng mỗi năm, nhưng bù lại, khả năng giá bán xe trên thị trường sẽ giảm xuống, kích thích nhu cầu mua sắm của người dân trong năm 2005.

Ngược lại, các chủng loại xe khác có thể sẽ phải đối mặt với mức thuế suất bình quân cao hơn. Cụ thể:

• Xe chở người từ 16 đến dưới 30 chỗ ngồi: Thuế suất mới có thể cao hơn từ 1% đến 5% tùy theo cách tính cụm hay linh kiện rời.
• Xe từ 30 chỗ ngồi trở lên: Mức tăng dự kiến có thể lên tới 11-15%.

Lộ trình thuế Tiêu thụ đặc biệt và bài toán nội địa hóa

Bên cạnh thuế nhập khẩu linh kiện, chính sách thuế Tiêu thụ đặc biệt cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết thị trường. Theo quy định tại Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt sửa đổi 2003 và hướng dẫn tại Nghị định 149/2003/NĐ-CP, trong năm 2005, Việt Nam sẽ tiếp tục thực hiện lộ trình điều chỉnh giảm dần mức ưu đãi thuế đối với xe sản xuất trong nước.

Cụ thể, từ ngày 01/01/2005, mức giảm 50% thuế tiêu thụ đặc biệt đối với loại xe dưới 6 chỗ ngồi đã bắt đầu được áp dụng theo lộ trình. Bộ Tài chính nhận định rằng, trong điều kiện hạ tầng giao thông còn hạn chế, chính sách thuế cần đóng vai trò điều tiết để tránh sự gia tăng quá mức về nhu cầu sử dụng xe cá nhân trong ngắn hạn.

Từ năm 2006 trở đi, dựa trên diễn biến thực tế của thị trường và năng lực đáp ứng của hạ tầng giao thông, Chính phủ sẽ tiếp tục có những điều chỉnh phù hợp để vừa đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng, vừa thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô nội địa phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.

(Theo SGGP - Tổng hợp và phân tích bởi hethongphapluat.com)