Bộ Khoa học và Công nghệ vừa chính thức ban hành Quyết định 3789/QĐ-BKHCN phê duyệt Chương trình quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026 - 2035. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm thúc đẩy mạnh mẽ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam, hướng tới mục tiêu hình thành tối thiểu 500 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo quy mô lớn vào năm 2035.

Quyết định này mở ra một chương mới cho cộng đồng khởi nghiệp công nghệ, tạo bệ phóng vững chắc để các ý tưởng sáng tạo chuyển hóa thành những sản phẩm thương mại có giá trị cao trên thị trường quốc tế. Chương trình không chỉ tập trung vào số lượng mà còn đặc biệt chú trọng đến chất lượng, chiều sâu công nghệ và khả năng cạnh tranh toàn cầu của các doanh nghiệp Việt Nam.

Không gian làm việc năng động của các startup công nghệ Việt Nam (ảnh minh họa)

Mục tiêu chiến lược: 500 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo dẫn dắt công nghệ

Theo quy định tại điểm b mục 3.2 Phần II Điều 1 Quyết định 3789/QĐ-BKHCN, mục tiêu cốt lõi đến năm 2035 là thành lập tối thiểu 500 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Các doanh nghiệp này sẽ được xây dựng và phát triển dựa trên cơ sở thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ, phát triển sản phẩm và thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học cũng như quyền sở hữu trí tuệ.

Để hiện thực hóa mục tiêu đầy tham vọng này, Bộ Khoa học và Công nghệ đã vạch ra một lộ trình hỗ trợ toàn diện và đồng bộ. Cụ thể, Chương trình quốc gia sẽ triển khai các giải pháp hỗ trợ tối thiểu 10.000 cá nhân, tổ chức tiếp cận và sử dụng hiệu quả các nền tảng, dịch vụ và công cụ số phục vụ trực tiếp cho hoạt động khởi nghiệp sáng tạo. Việc số hóa toàn diện quy trình vận hành và quản trị được xác định là chìa khóa giúp các startup tối ưu hóa chi phí và tăng tốc phát triển trong kỷ nguyên số.

Bên cạnh đó, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) - một trong những rào cản lớn nhất đối với các mô hình kinh doanh mới - cũng sẽ được tháo gỡ mạnh mẽ. Chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 60 doanh nghiệp thực hiện thử nghiệm có kiểm soát đối với các sản phẩm, dự án khởi nghiệp sáng tạo mang tính tiên phong, giúp họ nhanh chóng hoàn thiện pháp lý và tiếp cận thị trường một cách an toàn, đúng quy định pháp luật.

Ươm tạo và tăng tốc: Bệ phóng cho các công nghệ chiến lược

Không dừng lại ở khâu hình thành, Chương trình quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026 - 2035 còn chú trọng đặc biệt đến giai đoạn tăng trưởng và bứt phá của doanh nghiệp. Theo đó, tối thiểu 300 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo sẽ nhận được hỗ trợ trực tiếp để hoàn thiện quy trình công nghệ, phát triển các sản phẩm mẫu (prototype) trước khi đưa vào sản xuất hàng loạt.

Đồng thời, ít nhất 400 doanh nghiệp sẽ được đồng hành trong suốt giai đoạn ươm tạo và tăng trưởng sâu. Đây là giai đoạn quyết định sự sống còn của một startup khi phải đối mặt với bài toán thương mại hóa và gọi vốn đầu tư.

Hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm mẫu tại các phòng lab công nghệ (ảnh minh họa)

Đáng chú ý, cơ cấu hỗ trợ của Chương trình thể hiện rõ định hướng ưu tiên cho các ngành công nghệ mũi nhọn:

• Tối thiểu 30% doanh nghiệp được hỗ trợ trong giai đoạn ươm tạo, tăng trưởng phải hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược và công nghệ lõi (như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới).
• Ít nhất 30% doanh nghiệp phải chứng minh được năng lực tăng trưởng vượt trội về doanh thu, số lượng khách hàng, huy động thành công các vòng vốn đầu tư tiếp theo hoặc mở rộng thành công ra thị trường quốc tế trong vòng 12 tháng sau khi kết thúc chương trình hỗ trợ.

Hành lang pháp lý và các chính sách hỗ trợ thiết thực

Sự ra đời của Chương trình quốc gia này là sự tiếp nối và cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân, đặc biệt là tinh thần của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017 và các quy định hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 80/2021/NĐ-CP.

Theo mục 9 Phần IV Điều 1 Quyết định 3789/QĐ-BKHCN, các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tham gia chương trình sẽ được thụ hưởng hàng loạt chính sách ưu đãi thiết thực bao gồm:

1. Hỗ trợ ươm tạo và tăng tốc: Giúp doanh nghiệp chuẩn hóa và hoàn thiện mô hình kinh doanh, tối ưu hóa sản phẩm để phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường.
2. Thu hút vốn đầu tư mạo hiểm: Kết nối startup với các quỹ đầu tư trong và ngoài nước, hỗ trợ kỹ năng gọi vốn và đàm phán pháp lý để bảo vệ quyền lợi của sáng lập viên.
3. Hỗ trợ kỹ thuật chuyên sâu: Tài trợ kinh phí thiết kế công nghệ, dây chuyền sản xuất; chuẩn hóa hệ thống tài liệu kỹ thuật; thiết kế và chế tạo khuôn mẫu, sản phẩm thử nghiệm; kiểm nghiệm và đánh giá chất lượng sản phẩm đạt chuẩn quốc tế trước khi tung ra thị trường.

Với những bước đi bài bản, quyết liệt và hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện, Chương trình quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026 - 2035 hứa hẹn sẽ tạo nên một làn sóng doanh nghiệp công nghệ mới, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế số và nâng cao vị thế công nghệ của Việt Nam trên bản đồ thế giới.