Trong kỷ nguyên số, dữ liệu được ví như "dầu mỏ" mới, nhưng cũng chính là mục tiêu tấn công hàng đầu của tội phạm mạng. Theo báo cáo từ Cục An toàn thông tin, chỉ trong nửa đầu năm 2023, tình trạng lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam đã tăng tới 64,78% so với cùng kỳ năm trước. Nạn nhân không loại trừ một ai, từ học sinh, sinh viên đến nhân viên văn phòng. Vậy làm thế nào để tự bảo vệ mình? Câu trả lời nằm ở việc thấu hiểu và thực thi đúng các quy định về an toàn thông tin mạng.

1. An toàn thông tin mạng là gì? Góc nhìn từ pháp luật

Nhiều người thường nhầm lẫn an toàn thông tin mạng chỉ đơn giản là đặt mật khẩu khó. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, khái niệm này rộng lớn và chặt chẽ hơn nhiều. Theo khoản 1 Điều 3 Luật An toàn thông tin mạng 2015 quy định:

“An toàn thông tin mạng là sự bảo vệ thông tin, hệ thống thông tin trên mạng tránh bị truy nhập, sử dụng, tiết lộ, gián đoạn, sửa đổi hoặc phá hoại trái phép nhằm đảm bảo tính nguyên vẹn, tính bảo mật và tính khả dụng của thông tin”

Như vậy, một hệ thống được coi là an toàn khi duy trì được 03 trụ cột cốt lõi:

• Tính nguyên vẹn: Đảm bảo dữ liệu không bị thay đổi trái phép trong quá trình lưu trữ hay truyền tải.
• Tính bảo mật: Chỉ những người được cấp quyền mới có thể tiếp cận thông tin.
• Tính khả dụng: Thông tin luôn sẵn sàng phục vụ người dùng hợp lệ bất cứ khi nào họ cần.

2. Các biện pháp bảo vệ an toàn thông tin mạng thực chiến

Để hiện thực hóa việc bảo mật, Luật An toàn thông tin mạng 2015 đã thiết lập các hành lang bảo vệ đa tầng.

2.1. Bảo vệ thông tin cá nhân: Quyền và trách nhiệm của người dùng

Thông tin cá nhân là tài sản quý giá nhất trên không gian mạng. Pháp luật quy định mỗi cá nhân có quyền tự bảo vệ thông tin của mình. Đồng thời, các tổ chức thu thập dữ liệu phải được sự đồng ý của chủ thể và có mục đích rõ ràng. Bạn hoàn toàn có quyền yêu cầu cơ quan quản lý kiểm tra, cập nhật hoặc hủy bỏ thông tin cá nhân của mình khi không còn nhu cầu sử dụng.

2.2. Phân loại hệ thống thông tin theo cấp độ

Không phải mọi hệ thống thông tin đều được bảo vệ như nhau. Theo Khoản 2 Điều 21, hệ thống thông tin được phân thành 5 cấp độ dựa trên mức độ quan trọng và ảnh hưởng đến an ninh quốc gia. Việc phân loại này giúp các cơ quan chức năng áp dụng các biện pháp kỹ thuật và quản lý tương xứng, từ thiết kế, thi công đến vận hành và nâng cấp hệ thống.

3. Ngăn chặn xung đột và khủng bố mạng

Trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, an toàn thông tin mạng còn gắn liền với an ninh quốc gia. Các biện pháp ngăn chặn sử dụng mạng để khủng bố được quy định tại Khoản 1 Điều 29 bao gồm:

• Vô hiệu hóa các nguồn Internet có dấu hiệu vi phạm.
• Ngăn chặn việc thiết lập các kênh trao đổi thông tin của các nhóm đối tượng khủng bố.
• Kiểm soát chặt chẽ nội dung trên các trang mạng có hành vi chống phá.

Theo quy định tại Điều 23, các chủ quản hệ thống thông tin phải có trách nhiệm ban hành quy định đảm bảo an toàn, thường xuyên kiểm tra, đánh giá hiệu quả của các biện pháp kỹ thuật để phòng tránh nguy cơ và khắc phục sự cố kịp thời.

Lời kết

An toàn thông tin mạng không phải là câu chuyện của riêng các chuyên gia IT, mà là trách nhiệm của mọi cá nhân và tổ chức. Việc tuân thủ nghiêm túc các quy định của Luật An toàn thông tin mạng 2015 chính là cách tốt nhất để chúng ta tự bảo vệ mình trước những rủi ro tiềm ẩn trên không gian số. Hãy luôn cảnh giác và trang bị cho mình những kiến thức pháp lý cần thiết để trở thành một công dân số an toàn!