Trong hoạt động quản lý thuế, việc thanh tra, kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế là hoạt động thường xuyên nhằm đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên, một câu hỏi khiến không ít chủ doanh nghiệp và kế toán băn khoăn là: Liệu cơ quan Thuế có được quyền kiểm kê hàng hóa trực tiếp trong kho hay không?

1. Quyền hạn kiểm kê tài sản của cơ quan Thuế

Câu trả lời là CÓ. Theo quy định pháp luật hiện hành, cơ quan Thuế hoàn toàn có quyền thực hiện việc kiểm kê hàng hóa, tài sản của doanh nghiệp trong quá trình thanh tra.

Cụ thể, tại điểm đ khoản 1 Điều 117 Luật Quản lý thuế 2019 quy định rõ về quyền hạn của Trưởng đoàn thanh tra thuế như sau:

"đ) Quyết định kiểm kê tài sản liên quan đến nội dung thanh tra của đối tượng thanh tra;"

Như vậy, khi có quyết định thanh tra và xét thấy cần thiết để đối chiếu giữa sổ sách kế toán với thực tế hàng hóa tồn kho, Trưởng đoàn thanh tra có quyền ra quyết định kiểm kê. Việc này nhằm ngăn chặn các hành vi gian lận, tẩu tán hàng hóa hoặc khai khống số lượng tồn kho để trục lợi thuế.

2. Các trường hợp doanh nghiệp bị thanh tra thuế tại trụ sở

Không phải lúc nào cơ quan Thuế cũng xuống tận kho hàng của doanh nghiệp. Theo Điều 113 Luật Quản lý thuế 2019, thanh tra thuế được tiến hành trong các trường hợp điển hình sau:

• Có dấu hiệu vi phạm: Khi cơ quan Thuế phát hiện các bất thường trong báo cáo tài chính hoặc có thông tin về hành vi trốn thuế.
• Giải quyết khiếu nại, tố cáo: Thực hiện theo quy trình giải quyết các phản ánh từ bên thứ ba hoặc phòng chống tham nhũng.
• Phân loại rủi ro: Dựa trên hệ thống đánh giá rủi ro tự động, các doanh nghiệp có chỉ số rủi ro cao sẽ được đưa vào kế hoạch thanh tra định kỳ.
• Theo kiến nghị của cơ quan chức năng: Như Kiểm toán Nhà nước hoặc Thanh tra Chính phủ.

3. Quy trình kiểm kê hàng hóa trong kho diễn ra như thế nào?

Việc kiểm kê không được thực hiện tùy tiện mà phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt để đảm bảo quyền lợi của người nộp thuế:

1. Ban hành quyết định: Trưởng đoàn thanh tra phải ra Quyết định kiểm kê tài sản bằng văn bản.
2. Lập biên bản: Quá trình kiểm kê phải có sự chứng kiến của đại diện doanh nghiệp. Mọi số liệu về tên hàng, số lượng, tình trạng thực tế phải được ghi chép trung thực vào biên bản.
3. Đối chiếu số liệu: Sau khi có số liệu thực tế, đoàn thanh tra sẽ đối chiếu với hóa đơn, chứng từ, sổ chi tiết vật tư, hàng hóa để xác định chênh lệch (nếu có).

Lời khuyên cho doanh nghiệp: Để tránh những rắc rối không đáng có khi cơ quan Thuế kiểm kê kho, doanh nghiệp cần đảm bảo hệ thống kho bãi được sắp xếp khoa học, thẻ kho được cập nhật kịp thời và số liệu trên phần mềm kế toán phải luôn khớp với thực tế hàng hóa hiện hữu.