Từ ngày 01/01/2024, Việt Nam chính thức bước vào kỷ nguyên thuế mới với việc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu. Đây không chỉ là nỗ lực nhằm chống xói mòn cơ sở thuế mà còn là bước đi chiến lược để khẳng định quyền đánh thuế của quốc gia trước các "gã khổng lồ" đa quốc gia.

Căn cứ pháp lý quan trọng

Việc triển khai này dựa trên Nghị quyết 107/2023/QH15 của Quốc hội về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu. Nghị quyết này có mối liên hệ chặt chẽ với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2008 và Luật Quản lý thuế 2019.

Ai là đối tượng "lọt tầm ngắm" của thuế tối thiểu toàn cầu?

Theo quy định tại Điều 2 Nghị quyết 107/2023/QH15, người nộp thuế là đơn vị hợp thành của tập đoàn đa quốc gia có doanh thu trong báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ tối cao ít nhất 02 năm trong 04 năm liền kề trước năm tài chính tương đương 750 triệu euro (EUR) trở lên.

"Đơn vị hợp thành của tập đoàn đa quốc gia có doanh thu trong báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ tối cao ít nhất 02 năm trong 04 năm liền kề trước năm tài chính tương đương 750 triệu euro (EUR) trở lên..."

Tuy nhiên, pháp luật cũng loại trừ một số tổ chức đặc thù như tổ chức của chính phủ, tổ chức phi lợi nhuận, quỹ hưu trí, hay các quỹ đầu tư là công ty mẹ tối cao.

Thuế suất 15% và cơ chế tính thuế bổ sung

Tại Điều 4 Nghị quyết 107/2023/QH15, mức thuế suất tối thiểu được ấn định là 15%. Nếu thuế suất thực tế của tập đoàn tại Việt Nam thấp hơn mức này, doanh nghiệp sẽ phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT).

Công thức xác định số thuế bổ sung được tính dựa trên tỷ lệ thuế bổ sung nhân với lợi nhuận tính thuế bổ sung. Trong đó, lợi nhuận tính thuế bổ sung đã được trừ đi giá trị tài sản hữu hình và tiền lương theo tỷ lệ lộ trình quy định tại Phụ lục của Nghị quyết.

Thời hạn kê khai và nộp thuế: Những mốc thời gian "vàng"

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các mốc thời gian quy định tại Điều 6 Nghị quyết 107/2023/QH15 để tránh các rủi ro pháp lý:

• Đối với thuế bổ sung nội địa (QDMTT): Thời hạn nộp tờ khai và nộp thuế chậm nhất là 12 tháng sau ngày kết thúc năm tài chính.
• Đối với quy định tổng hợp thu nhập chịu thuế tối thiểu (IIR): Thời hạn là 18 tháng cho năm đầu tiên và 15 tháng cho các năm tiếp theo.

Đáng chú ý, trong giai đoạn chuyển tiếp (đến hết năm 2026), Chính phủ có quy định về việc giảm trừ trách nhiệm và không xử phạt vi phạm hành chính đối với một số hành vi vi phạm về khai và nộp tờ khai thông tin thuế tối thiểu toàn cầu, nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp thích nghi.

Lời khuyên cho các tập đoàn đa quốc gia

Việc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu là xu thế tất yếu. Các doanh nghiệp thuộc đối tượng điều chỉnh cần chủ động rà soát hệ thống kế toán, chuẩn bị các bản thuyết minh giải trình chênh lệch chuẩn mực kế toán và theo dõi sát các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 236/2025/NĐ-CP để đảm bảo tuân thủ đúng lộ trình pháp lý tại Việt Nam.