Chính phủ vừa ban hành Nghị định 21/2024/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định về quản lý lao động, tiền lương và tiền thưởng trong doanh nghiệp Nhà nước. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo động lực, gắn trách nhiệm và quyền lợi của người lao động cũng như cấp quản lý với hiệu quả sản xuất kinh doanh thực tế.

Trao quyền tự chủ trong xây dựng thang bảng lương

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất là việc khẳng định quyền tự chủ của doanh nghiệp trong việc xây dựng hệ thống trả lương. Theo quy định mới, các công ty TNHH MTV do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ sẽ căn cứ vào tổ chức sản xuất và lao động để tự xây dựng, ban hành thang lương, bảng lương và phụ cấp lương.

Tuy nhiên, quyền tự chủ này đi kèm với trách nhiệm giải trình và giám sát chặt chẽ. Cụ thể, khi xây dựng hoặc sửa đổi thang bảng lương, doanh nghiệp bắt buộc phải tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở và báo cáo cơ quan đại diện chủ sở hữu. Điều này đảm bảo tính minh bạch và hài hòa lợi ích giữa các bên.

Hệ số tăng thêm lên đến 2,5 lần: Động lực từ lợi nhuận

Nghị định mới thiết lập một cơ chế thưởng phạt phân minh dựa trên năng suất lao động và lợi nhuận. Nếu doanh nghiệp đảm bảo năng suất lao động không giảm và lợi nhuận kế hoạch cao hơn năm trước, mức tiền lương sẽ được áp dụng hệ số tăng thêm cực kỳ hấp dẫn.

Cụ thể, các doanh nghiệp được chia thành 3 nhóm chính để áp dụng hệ số tăng thêm:

• Nhóm 1 (Ngân hàng, tài chính, viễn thông): Lợi nhuận từ 3.000 tỷ đồng trở lên được áp dụng hệ số tăng thêm tối đa 2,5.
• Nhóm 2 (Dầu khí, điện, khoáng sản, thương mại): Lợi nhuận từ 2.000 tỷ đồng trở lên hưởng hệ số 2,5.
• Nhóm 3 (Chứng khoán và các lĩnh vực còn lại): Chỉ cần lợi nhuận từ 1.500 tỷ đồng trở lên đã có thể chạm mức hệ số 2,5.

"Trường hợp công ty không có lợi nhuận thì mức tiền lương bình quân kế hoạch phải thấp hơn mức tiền lương cơ bản, nhưng không thấp hơn 50% mức tiền lương cơ bản. Nếu lỗ, mức lương này sẽ bằng đúng 50% mức lương cơ bản."

Lời khuyên cho người lao động và doanh nghiệp

Với việc Nghị định 21/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 10/4/2024, các doanh nghiệp Nhà nước cần khẩn trương rà soát lại quy chế trả lương để phù hợp với khung pháp lý mới. Đối với người lao động, đây là cơ hội để gia tăng thu nhập thông qua việc nâng cao năng suất và đóng góp vào lợi nhuận chung của đơn vị.

Việc nắm vững các quy định về tiền lương không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà còn giúp mỗi cá nhân định vị rõ ràng lộ trình phát triển trong môi trường doanh nghiệp Nhà nước hiện đại.