Một trong những thay đổi mang tính bước ngoặt của Luật Đất đai 2024 chính là việc không còn ghi nhận "hộ gia đình" là một đối tượng người sử dụng đất độc lập. Quy định này đã dấy lên nhiều lo ngại về việc liệu quyền lợi của các thành viên trong hộ gia đình có bị ảnh hưởng hay không.

Chấm dứt kỷ nguyên cấp đất cho "Hộ gia đình"

Theo quy định tại Điều 4 Luật Đất đai 2024, danh sách người sử dụng đất đã hoàn toàn vắng bóng đối tượng "hộ gia đình". Điều này đồng nghĩa với việc kể từ ngày Luật có hiệu lực, Nhà nước sẽ không còn giao đất, cho thuê đất hay công nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình như trước đây.

Thay vào đó, pháp luật hướng tới việc cá nhân hóa quyền sử dụng đất hoặc xác lập quyền sở hữu chung theo nhóm người để minh bạch hóa các giao dịch dân sự và hạn chế tranh chấp phát sinh từ việc xác định thành viên hộ gia đình tại thời điểm cấp sổ.

Quyền lợi của các hộ gia đình đã có Sổ đỏ sẽ ra sao?

Người dân hoàn toàn có thể yên tâm bởi Luật đã có những quy định chuyển tiếp rất rõ ràng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Cụ thể, tại Điều 259 Luật Đất đai 2024 quy định:

Hộ gia đình sử dụng đất được xác định theo quy định của pháp luật về đất đai trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành thì được tiếp tục sử dụng đất trong thời hạn sử dụng đất còn lại. Khi hết thời hạn sử dụng đất thì được gia hạn sử dụng đất theo hình thức giao đất, cho thuê đất cho các cá nhân là thành viên hộ gia đình đó.

Như vậy, những cuốn Sổ đỏ đã cấp cho hộ gia đình trước đây vẫn có giá trị pháp lý và được tham gia các quan hệ pháp luật đất đai với tư cách là nhóm người sử dụng đất có chung quyền sử dụng đất theo quy định tại khoản 2 Điều 27 Luật Đất đai 2024.

Xác định thành viên khi thực hiện bồi thường, tái định cư

Một điểm mới đáng chú ý là khi cơ quan nhà nước thực hiện giao đất, cho thuê đất để bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho hộ gia đình, quyết định giao đất phải ghi cụ thể tên từng cá nhân là thành viên hộ gia đình có quyền sử dụng đất. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi trực tiếp của từng thành viên, tránh tình trạng mập mờ dẫn đến khiếu kiện kéo dài.

Việc loại bỏ khái niệm hộ gia đình trong Luật Đất đai 2024 là một bước tiến lớn trong việc hiện đại hóa quản lý đất đai, giúp thị trường bất động sản vận hành minh bạch và an toàn hơn cho mọi đối tượng tham gia.