Chính thức ban hành danh mục chất ma túy và tiền chất mới nhất 2026

Ngày 19/01/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 28/2026/NĐ-CP quy định các danh mục chất ma túy và tiền chất. Đây là một bước đi pháp lý mang tính chiến lược, trực tiếp thay thế các quy định cũ nhằm siết chặt công tác quản lý, ngăn chặn các kẽ hở pháp lý trước sự xuất hiện liên tục của các loại ma túy tổng hợp mới, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy trong tình hình mới.

Những điểm mới nổi bật và lộ trình kiểm soát đặc thù

So với các quy định trước đây tại Nghị định 57/2022/NĐ-CP và văn bản sửa đổi Nghị định 90/2024/NĐ-CP, văn bản mới đã cập nhật thêm nhiều hoạt chất mới xuất hiện trên thị trường và điều chỉnh lộ trình quản lý đối với một số chất đặc thù có nguy cơ bị lạm dụng cao.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất nằm ở quy định chuyển tiếp và lộ trình áp dụng đối với các chất mới được đưa vào danh mục kiểm soát. Cụ thể, tại khoản 3 Điều 3 Nghị định 28/2026/NĐ-CP, các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hợp pháp hai hoạt chất Carisoprodol và Etomidate phải hoàn thiện các thủ tục và thực hiện nghiêm ngặt các quy định về quản lý chất ma túy kể từ ngày 01/06/2026.

Bên cạnh đó, đối với chất 1,4-Butanediol (một hóa chất công nghiệp phổ biến nhưng có nguy cơ bị chuyển hướng sử dụng làm tiền chất ma túy), khoản 4 Điều 3 Nghị định 28/2026/NĐ-CP quy định thời hạn cuối cùng để các doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các quy định quản lý tiền chất là trước ngày 31/12/2026. Quy định này giúp các doanh nghiệp có đủ thời gian để điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh mà không làm đứt gãy chuỗi cung ứng hóa chất hợp pháp.

Phân loại chi tiết 4 danh mục chất ma túy và tiền chất

Theo quy định tại Điều 1 Nghị định 28/2026/NĐ-CP, các chất được phân loại một cách khoa học thành 4 danh mục chính dựa trên mức độ nguy hại, khả năng gây nghiện và mục đích sử dụng thực tế:

• Danh mục I: Các chất ma túy tuyệt đối cấm sử dụng trong y học và đời sống xã hội. Việc sử dụng các chất này chỉ được phép giới hạn trong các hoạt động nghiên cứu khoa học, kiểm nghiệm, giám định tư pháp hoặc vì mục đích quốc phòng, an ninh theo quy định đặc biệt của cơ quan có thẩm quyền. Danh mục này được chia nhỏ thành nhóm IA (các chất gây nghiện) và IB (các chất hướng thần).
• Danh mục II: Các chất ma túy được sử dụng hạn chế trong nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định, vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc trong lĩnh vực y tế theo quy định của cơ quan có thẩm quyền (gồm nhóm IIA - chất gây nghiện và IIB - chất hướng thần).
• Danh mục III: Các chất hướng thần được sử dụng trong nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định, vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc trong lĩnh vực y tế, thú y theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.
• Danh mục IV: Các tiền chất ma túy, được phân chia cụ thể thành:
  • IVA: Các tiền chất thiết yếu, tham gia vào cấu trúc chất ma túy, không có ứng dụng hợp pháp trong y học và đời sống xã hội, được kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt.
  • IVB: Các tiền chất thiết yếu, tham gia vào cấu trúc chất ma túy, có ứng dụng hợp pháp trong y học và đời sống xã hội.
  • IVC: Các tiền chất là hóa chất, dung môi, chất xúc tác dùng trong quá trình sản xuất chất ma túy công nghiệp.

Phân cấp rõ ràng trách nhiệm quản lý giữa các Bộ ngành

Để đảm bảo hiệu quả thực thi và tránh chồng chéo hoặc bỏ sót đối tượng quản lý, Điều 2 Nghị định 28/2026/NĐ-CP đã phân định rõ ràng trách nhiệm quản lý nhà nước đối với từng nhóm chất:

1. Bộ Công an: Chịu trách nhiệm quản lý nhà nước các chất ma túy, tiền chất phục vụ nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định và vì mục đích quốc phòng, an ninh (trừ các chất thuộc phạm vi quản lý của Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Quốc phòng).

2. Bộ Công Thương: Quản lý nhà nước về các tiền chất sử dụng trong lĩnh vực công nghiệp.

3. Bộ Y tế: Ban hành danh mục và quản lý nhà nước về các chất ma túy, tiền chất được sử dụng trong lĩnh vực y tế.

4. Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Ban hành danh mục và quản lý nhà nước các chất ma túy, tiền chất được sử dụng trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

5. Bộ Quốc phòng: Quản lý nhà nước về các tiền chất được sử dụng trong lĩnh vực quốc phòng.

Đặc biệt, tại khoản 6 Điều 3, Chính phủ giao Bộ Công an trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các Bộ ngành liên quan kịp thời tham mưu, trình Chính phủ sửa đổi, bổ sung danh mục ngay khi phát hiện các chất mới có tính chất nguy hại tương tự hoặc theo khuyến cáo của Liên hợp quốc.

Việc ban hành kịp thời danh mục này giúp các cơ quan thực thi pháp luật có căn cứ vững chắc để xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến ma túy, đồng thời tạo hành lang pháp lý an toàn cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh hóa chất hợp pháp. Người dân và doanh nghiệp cần chủ động tra cứu danh mục chi tiết kèm theo Nghị định để đảm bảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật, tránh các rủi ro pháp lý không đáng có liên quan đến Luật Phòng, chống ma túy 2021.