Từ ngày 15/9/2024, cơ chế quản lý lao động và tiền lương tại các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ chính thức có những điều chỉnh quan trọng. Theo Thông tư 06/2024/TT-BLĐTBXH, các đơn vị này sẽ được trao quyền tự chủ cao hơn trong việc thiết kế hệ thống thang, bảng lương, tạo động lực thúc đẩy hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Quyền tự chủ trong xây dựng thang, bảng lương

Một trong những điểm cốt lõi của quy định mới là việc cho phép công ty rà soát và quyết định việc tiếp tục duy trì hoặc sửa đổi, bổ sung hệ thống thang lương, bảng lương hiện hành. Căn cứ vào thực tế tổ chức sản xuất và lao động, doanh nghiệp có thể ban hành mới các mức phụ cấp lương, miễn là đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc tại khoản 2 Điều 9a Thông tư 26/2016/TT-BLĐTBXH (được bổ sung bởi Thông tư 06).

Việc xếp lương, trả lương và thực hiện các chế độ bảo hiểm, phúc lợi cho người lao động sẽ dựa trên chính hệ thống thang bảng lương mà doanh nghiệp đã ban hành. Điều này giúp xóa bỏ sự cồng kềnh, xơ cứng trong cách tính lương cũ, cho phép doanh nghiệp trả lương xứng đáng với năng lực và vị trí công việc của từng cá nhân.

Rào cản 'trần' quỹ lương kế hoạch

Dù được trao quyền tự quyết về mức lương cụ thể, nhưng pháp luật vẫn đặt ra một giới hạn an toàn để tránh tình trạng chi vượt mức cho phép. Cụ thể, tổng quỹ tiền lương xác định trên cơ sở các mức lương trong thang, bảng lương và phụ cấp của công ty không được vượt quá quỹ tiền lương kế hoạch của người lao động.

Quy định này nhằm đảm bảo sự cân đối giữa chi phí nhân công và hiệu quả kinh tế, tránh việc doanh nghiệp Nhà nước chi trả lương quá cao so với năng suất lao động thực tế. Đây là bài toán cân não đối với các nhà quản lý: Làm sao để vừa có bảng lương hấp dẫn thu hút nhân tài, vừa không làm 'vỡ' quỹ lương đã được phê duyệt.

Quy trình dân chủ và minh bạch trong doanh nghiệp

Để đảm bảo quyền lợi cho người lao động, Thông tư 06/2024/TT-BLĐTBXH yêu cầu một quy trình thực hiện hết sức chặt chẽ và dân chủ:

• Tham khảo ý kiến: Doanh nghiệp phải lấy ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (Công đoàn).
• Đối thoại trực tiếp: Tổ chức đối thoại tại nơi làm việc theo quy định của Bộ luật Lao động 2019.
• Báo cáo và Công khai: Phải báo cáo cơ quan đại diện chủ sở hữu và công khai minh bạch toàn bộ phương án lương tại công ty trước khi áp dụng chính thức.

Việc tuân thủ đúng quy trình không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các tranh chấp lao động không đáng có mà còn tạo ra sự đồng thuận, gắn kết giữa người lao động và đơn vị sử dụng lao động.

"Thông tư 06/2024/TT-BLĐTBXH chính thức có hiệu lực từ ngày 15/9/2024, đánh dấu bước chuyển mình trong quản trị nhân sự tại khối doanh nghiệp Nhà nước."