Trong bối cảnh cả nước đang hướng về các vùng chịu ảnh hưởng của thiên tai, bão lũ, tinh thần tương thân tương ái của người Việt lại tỏa sáng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, bên cạnh những tấm lòng vàng, dư luận không khỏi bức xúc trước thực trạng một số cá nhân lợi dụng việc này để "phù phép", chỉnh sửa hóa đơn (bill) chuyển khoản tiền từ thiện. Hành vi này không chỉ dừng lại ở việc đánh bóng tên tuổi ảo trên mạng xã hội mà còn tiềm ẩn những rủi ro pháp lý cực kỳ nghiêm trọng.

Xử phạt hành chính đến 20 triệu đồng cho hành vi "sống ảo" bằng bill giả

Việc chỉnh sửa con số trên biên lai chuyển khoản từ vài chục nghìn đồng lên hàng trăm triệu đồng để đăng tải lên Facebook, TikTok nhằm mục đích khoe mẽ, đánh bóng tên tuổi là hành vi cung cấp thông tin sai sự thật. Theo quy định của pháp luật hiện hành, hành vi này gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự và uy tín của các cơ quan tiếp nhận cứu trợ.

Cụ thể, căn cứ điểm a khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP), người có hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật sẽ bị xử phạt:

"1. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để thực hiện một trong các hành vi sau đây:
a) Cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân;"

Như vậy, chỉ vì một phút bốc đồng muốn "làm màu" trên mạng, cá nhân có thể phải nộp phạt số tiền gấp nhiều lần số tiền thực tế đã ủng hộ.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Từ lừa đảo đến lạm dụng tín nhiệm

Nguy hiểm hơn, nếu việc làm giả bill chuyển khoản không chỉ để khoe mẽ mà nhằm mục đích chiếm đoạt tiền đóng góp của người khác (ví dụ: nhận tiền của tập thể nhưng chỉ chuyển một phần nhỏ và làm giả bill số tiền lớn để báo cáo), cá nhân đó có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

1. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Nếu ngay từ đầu, cá nhân đã có ý định gian dối, dùng bill giả để tạo lòng tin nhằm huy động tiền từ thiện rồi chiếm đoạt, hành vi này cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015. Tùy vào số tiền chiếm đoạt, khung hình phạt có thể từ cải tạo không giam giữ đến tù chung thân.

2. Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Trong trường hợp cá nhân nhận tiền từ thiện một cách hợp pháp nhưng sau đó nảy sinh ý định chiếm đoạt và dùng thủ đoạn gian dối (như làm giả bill) để che giấu, hành vi sẽ bị xử lý theo Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015 về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, với mức án cao nhất lên đến 20 năm tù.

Việc MTTQ Việt Nam công khai sao kê là một bước đi minh bạch, giúp cộng đồng giám sát và cũng là hồi chuông cảnh tỉnh cho những ai đang có ý định trục lợi từ lòng tốt. Pháp luật luôn có những chế tài nghiêm khắc để bảo vệ sự tôn nghiêm của hoạt động thiện nguyện và trừng trị những hành vi gian dối.