Trong nỗ lực cải cách bộ máy hành chính và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 (số 65/2025/QH15) đã mang đến những thay đổi căn bản trong việc phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền. Những quy định mới này được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để tình trạng chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm vốn là rào cản trong quản trị địa phương bấy lâu nay.

Nguyên tắc "vàng" trong phân định thẩm quyền

Tại Điều 11 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, cơ chế phân định thẩm quyền được xác lập dựa trên các nguyên tắc chặt chẽ, bảo đảm tính khoa học và thực tiễn. Cụ thể:

• Xác định rõ nội dung và phạm vi: Chính quyền địa phương phải biết rõ mình được quyết định những gì, tổ chức thực hiện ra sao và quan trọng nhất là phải chịu trách nhiệm cuối cùng về kết quả đó.
• Chống trùng lặp, chồng chéo: Đây là yêu cầu tiên quyết để bộ máy vận hành trơn tru, tránh tình trạng "một việc nhiều người lo nhưng không ai chịu trách nhiệm".
• Phù hợp đặc thù vùng miền: Việc phân quyền không cào bằng mà phải căn cứ vào đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo hay các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

Thẩm quyền theo địa giới hành chính: Ai giải quyết việc gì?

Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc phân định thẩm quyền dựa trên phạm vi ảnh hưởng của vấn đề cần giải quyết. Luật quy định rõ ràng:

"Những vấn đề liên quan đến phạm vi từ 02 đơn vị hành chính cấp xã trở lên thì thuộc thẩm quyền giải quyết của chính quyền địa phương cấp huyện; những vấn đề liên quan đến phạm vi từ 02 đơn vị hành chính cấp huyện trở lên thì thuộc thẩm quyền giải quyết của chính quyền địa phương cấp tỉnh."

Quy định này giúp loại bỏ sự lúng túng khi phát sinh các vấn đề liên xã, liên huyện, giúp người dân và doanh nghiệp xác định đúng cơ quan có thẩm quyền để liên hệ công tác.

Gắn kiểm soát quyền lực với trách nhiệm giải trình

Luật mới nhấn mạnh việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản trị địa phương. Đồng thời, cơ chế kiểm soát quyền lực được thắt chặt thông qua hoạt động kiểm tra, thanh tra và giám sát của cơ quan cấp trên. Chính quyền địa phương không chỉ được trao quyền mà còn được khuyến khích chủ động đề xuất các phương án phân cấp, phân quyền phù hợp với điều kiện thực tế của mình.

Việc thực thi Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 từ ngày 01/03/2025 hứa hẹn sẽ tạo ra một luồng sinh khí mới, thúc đẩy sự năng động và trách nhiệm của chính quyền các cấp trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.