Chính sách mới tại Thông tư 44/2026/TT-BNNMT tạo bước ngoặt lớn về cải cách thủ tục hành chính khi chính thức bãi bỏ yêu cầu kiểm tra chất lượng tại cửa khẩu đối với các loại thuốc thú y đã được cấp Giấy chứng nhận lưu hành hợp pháp tại Việt Nam.

Bước đột phá cắt giảm thủ tục hành chính cho ngành dược thú y nhập khẩu

Hoạt động nhập khẩu thuốc thú y, vắc xin và sinh phẩm phục vụ chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản luôn là mắt xích quan trọng đối với ngành nông nghiệp nước ta. Tuy nhiên, rào cản về thủ tục kiểm tra chuyên ngành kéo dài từng khiến không ít doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí lưu kho bãi gia tăng và nguy cơ chậm trễ mùa vụ chăn nuôi. Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn này, ngày 09/10/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chính thức ban hành Thông tư 44/2026/TT-BNNMT sửa đổi, bổ sung Thông tư 27/2026/TT-BNNMT quy định Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, mức độ rủi ro cao thuộc trách nhiệm quản lý.

Điểm nhấn nổi bật nhất trong quy định vừa có hiệu lực thi hành kể từ ngày 09/10/2026 là việc đơn giản hóa tối đa quy trình thông quan hàng hóa: Thuốc thú y có Giấy chứng nhận lưu hành thuốc thú y tại Việt Nam còn hiệu lực sẽ được miễn thực hiện công bố hợp quy và không phải thực hiện kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu.

Chi tiết các nhóm thuốc thú y được áp dụng cơ chế miễn trừ

Căn cứ theo điểm b khoản 1 Điều 1 và Điều 2 Thông tư 44/2026/TT-BNNMT, phạm vi áp dụng cơ chế miễn kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu bao trùm hầu hết các phân nhóm thuốc thú y chủ đạo trên thị trường hiện nay, cụ thể:

• Thuốc thú y dược phẩm: Các sản phẩm lưu hành tại Việt Nam bảo đảm chất lượng theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia dựa trên kết quả thử nghiệm của tổ chức được công nhận/chỉ định. Khi đã sở hữu Giấy chứng nhận lưu hành còn thời hạn, doanh nghiệp hoàn toàn không phải công bố hợp quy hay làm thủ tục kiểm tra nhà nước về chất lượng ở khâu nhập khẩu.
• Hóa chất dùng trong thú y: Các chất sát trùng, khử trùng chuồng trại, xử lý môi trường chăn nuôi nằm trong danh mục rủi ro trung bình có chứng nhận lưu hành hợp lệ cũng được áp dụng tương tự.
• Vắc xin thú y thông thường và các loại thuốc thú y khác: Miễn hoàn toàn khâu kiểm tra chất lượng tại cửa khẩu nếu đáp ứng điều kiện về giấy phép lưu hành còn giá trị.
• Nhóm sản phẩm rủi ro cao (Vắc xin nhược độc và thuốc thú y chứa chất ma túy): Dù được xếp vào nhóm giám sát đặc biệt tại Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao, quy định mới vẫn trao cơ chế thông thoáng: Chỉ cần Giấy chứng nhận lưu hành thuốc thú y tại Việt Nam còn hiệu lực, doanh nghiệp được miễn công bố hợp quy và không phải kiểm tra chất lượng khi mở tờ khai nhập khẩu.

Miễn kiểm tra tại cửa khẩu không đồng nghĩa với buông lỏng chất lượng

Một vấn đề được đông đảo người chăn nuôi và doanh nghiệp quan tâm là: Liệu việc miễn kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu có dẫn đến nguy cơ hàng kém chất lượng tràn lan vào thị trường? Cơ quan quản lý đã khẳng định rõ ràng nguyên tắc pháp lý cốt lõi: "Miễn kiểm tra thủ tục nhập khẩu không đồng nghĩa với miễn nghĩa vụ bảo đảm chất lượng sản phẩm".

Theo tinh thần của Luật Thú y 2015 và hệ thống quy chuẩn kỹ thuật hiện hành, thuốc thú y lưu hành trên thị trường bắt buộc phải duy trì tính ổn định, an toàn và hiệu lực điều trị theo đúng hồ sơ đăng ký lưu hành. Quy định này thể hiện bước chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy quản lý nhà nước: Chuyển từ cơ chế "tiền kiểm" nặng nề sang cơ chế "hậu kiểm" có trọng tâm, trọng điểm.

Thay vì giữ hàng hóa tại cửa khẩu để lấy mẫu kiểm nghiệm từng lô làm phát sinh chi phí lưu kho, cơ quan chức năng tập trung thanh tra, kiểm tra đột xuất tại các kho bảo quản, đại lý phân phối và xử lý nghiêm các hành vi gian lận chất lượng lưu hành.

Doanh nghiệp nhập khẩu cần lưu ý những gì để thông quan thuận lợi?

Để tận dụng tối đa lợi thế từ quy định mới mà không vướng phải rắc rối pháp lý, các thương nhân nhập khẩu thuốc thú y cần lưu ý các khuyến nghị sau:

1. Rà soát kỹ thời hạn của Giấy chứng nhận lưu hành: Điều kiện tiên quyết để được miễn kiểm tra là giấy phép lưu hành phải còn hiệu lực tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan. Nếu giấy phép hết hạn hoặc đang trong giai đoạn xin gia hạn mà chưa được phê duyệt, lô hàng vẫn phải tuân thủ quy trình kiểm tra chất lượng theo diện thông thường.
2. Lưu trữ đầy đủ hồ sơ kiểm nghiệm xuất xưởng (COA): Dù không phải nộp kết quả kiểm tra chất lượng nhà nước khi nhập khẩu, doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm pháp lý cao nhất về tính đồng nhất của lô hàng đối với tiêu chuẩn đã công bố.
3. Cập nhật hệ thống dữ liệu một cửa quốc gia: Doanh nghiệp cần chủ động phối hợp với đối tác cung ứng và cơ quan hải quan để tra cứu tình trạng hiệu lực giấy lưu hành trên cổng thông tin chuyên ngành, tránh sai lệch mã số hàng hóa dẫn đến ách tắc thông quan.

Quy định tại Thông tư 44/2026/TT-BNNMT chính là cú hích thiết thực giúp tối ưu hóa chi phí vận hành cho các doanh nghiệp dược thú y, từ đó gián tiếp hạ giá thành vật tư chăn nuôi, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông nghiệp Việt Nam.