Tình trạng người dân phải mang theo hàng tá giấy tờ bản sao, giấy tờ xác nhận khi đi làm thủ tục hành chính dù các thông tin này đã có sẵn trên Cơ sở dữ liệu quốc gia từ lâu đã trở thành rào cản lớn đối với nỗ lực đơn giản hóa thủ tục hành chính. Nhằm giải quyết triệt để tình trạng nhũng nhiễu này, Luật Chuyển đổi số 2025 đã chính thức áp dụng cơ chế chế tài nghiêm khắc đối với cán bộ, công chức yêu cầu cung cấp lại dữ liệu đã số hóa.

Cán bộ công chức cố tình đòi hỏi giấy tờ thừa sẽ bị xử lý kỷ luật

Trên thực tế, khi thực hiện các giao dịch hành chính công như đăng ký kết hôn, sang tên nhà đất hay cấp đổi giấy phép lái xe, không ít người dân vẫn gặp phải trường hợp cán bộ thụ lý yêu cầu xuất trình các loại giấy tờ bổ sung như giấy xác nhận cư trú, bản sao căn cước công dân hoặc giấy chứng nhận tình trạng hôn nhân. Điều đáng nói là các dữ liệu này đều đã được tích hợp liên thông đồng bộ trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Để chấm dứt dứt điểm tình trạng "hành" dân này, căn cứ quy định tại điểm b khoản 3 Điều 32 Luật Chuyển đổi số 2025, cơ quan nhà nước có trách nhiệm xử lý theo quy định của pháp luật đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động có hành vi yêu cầu người dân nộp thêm giấy tờ trong trường hợp hệ thống thông tin phục vụ giải quyết thủ tục hành chính đã kết nối, khai thác, sử dụng được dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia cũng như cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Nguyên tắc "không thu lại thông tin đã số hóa" trong dịch vụ công trực tuyến

Bên cạnh việc xử lý trách nhiệm cá nhân, khung pháp lý mới còn siết chặt quy trình nghiệp vụ hành chính từ khâu thiết kế thủ tục. Cụ thể, theo khoản 3 Điều 31 Luật Chuyển đổi số 2025, mọi quy trình nghiệp vụ đều phải được rà soát, chuẩn hóa, tái cấu trúc và đơn giản hóa triệt để trước khi đưa vào số hóa. Quá trình này phải bảo đảm nguyên tắc tinh gọn, không trùng lặp, tăng cường tính tự động hóa và tuyệt đối không yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp lại thông tin, dữ liệu số hợp lệ đã được cung cấp trước đó.

Đồng thời, quy định tại Điều 33 Luật Chuyển đổi số 2025 cũng đặt ra nghĩa vụ bắt buộc cho các cơ quan nhà nước trong việc kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành cũng như hệ thống thông tin của các cơ quan khác. Việc này nhằm bảo đảm quá trình liên thông thông suốt từ cấp trung ương đến từng địa phương, hướng tới mục tiêu người dân chỉ cần thực hiện thủ tục một lần trên môi trường điện tử.

Việc kết hợp đồng bộ giữa Luật Dữ liệu 2024 và hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 224/2026/NĐ-CP thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc cắt giảm chi phí tuân thủ, loại bỏ giấy phép con cũng như ngăn chặn tận gốc tư duy quản lý theo kiểu đòi hỏi giấy tờ thủ công gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp.