Sự bùng nổ của các mô hình kinh doanh số, sàn giao dịch trực tuyến và các ứng dụng mua sắm đã đưa thương mại điện tử trở thành một trụ cột không thể thiếu của nền kinh tế số. Để đảm bảo tính minh bạch, an toàn cho người tiêu dùng cũng như quản lý chặt chẽ các hành vi thương mại trên không gian mạng, khung pháp lý mới quy định khắt khe về việc thành lập và vận hành các nền tảng số trung gian. Việc nắm rõ hồ sơ, thủ tục cũng như các điều kiện pháp lý để đưa một nền tảng thương mại điện tử trung gian vào hoạt động chính thức là bước đi sống còn đối với các doanh nghiệp công nghệ và chủ quản nền tảng.

1. Chi tiết hồ sơ đăng ký nền tảng thương mại điện tử trung gian gồm những gì?

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 27 Nghị định 248/2026/NĐ-CP, tổ chức hoặc doanh nghiệp thiết lập và vận hành nền tảng thương mại điện tử trung gian phải hoàn thiện bộ hồ sơ đăng ký gồm đầy đủ 05 thành phần cơ bản sau đây:

• Tờ khai thông tin đăng ký: Thực hiện chuẩn hóa thông tin theo Mẫu số 02 tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định 248/2026/NĐ-CP.
• Giấy phép hoặc chứng nhận ngành nghề kinh doanh có điều kiện: Bản chụp giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ hoặc văn bản chấp thuận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với trường hợp nền tảng có kinh doanh các hàng hóa, dịch vụ thuộc Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo quy định của pháp luật về đầu tư. Lưu ý: Nếu các dữ liệu giấy tờ nêu trên đã có bản điện tử hợp lệ và có thể kết nối, chia sẻ giữa Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính với Cơ sở dữ liệu quốc gia hay Cổng dịch vụ công quốc gia thì doanh nghiệp không phải nộp lại bản giấy.
• Đề án hoạt động thương mại điện tử: Xây dựng chi tiết các nội dung theo quy định tại Điều 30 và bám sát theo Mẫu số 05 tại Phụ lục II của Nghị định 248/2026/NĐ-CP.
• Quy chế hoạt động livestream bán hàng: Đã được xây dựng bài bản (áp dụng bắt buộc trong trường hợp nền tảng có cung cấp tính năng hoặc tích hợp hoạt động livestream bán hàng trực tiếp).
• Mẫu hợp đồng, thỏa thuận cung cấp dịch vụ: Dự thảo mẫu hợp đồng và các điều khoản thỏa thuận pháp lý giữa chủ quản nền tảng với thương nhân, tổ chức, cá nhân bán hàng trên nền tảng.

Như vậy, về căn bản bộ hồ sơ gồm có 5 tài liệu chính. Trong đó, các giấy tờ về ngành nghề kinh doanh có điều kiện và quy chế vận hành livestream chỉ phát sinh khi doanh nghiệp có triển khai các hoạt động kinh doanh thương mại đặc thụ tương ứng.

2. Nội dung bắt buộc trong Đề án hoạt động thương mại điện tử

Đề án hoạt động đóng vai trò như "xương sống" thuyết minh toàn bộ cơ cấu vận hành kỹ thuật và pháp lý của nền tảng. Theo quy định tại khoản 1 Điều 30 Nghị định 248/2026/NĐ-CP, Đề án hoạt động thương mại điện tử phải thể hiện rõ các thông tin trọng tâm sau:

"a) Thông tin chung về đơn vị quản lý, vận hành nền tảng, gồm tên, hình thức đầu tư, địa chỉ trụ sở, người đại diện theo pháp luật, phương thức liên hệ và phạm vi hoạt động của nền tảng.
b) Mô tả mô hình hoạt động của nền tảng thương mại điện tử, trong đó có các chức năng, tính năng chính và quy trình vận hành cơ bản; chức năng đặt hàng trực tuyến; chức năng livestream bán hàng nếu có; hệ thống thông tin tự động giao kết hợp đồng điện tử; công cụ hỗ trợ giao kết hợp đồng; quy trình tiếp nhận, xử lý phản ánh, yêu cầu, khiếu nại; quy trình phát hiện, xử lý vi phạm trên nền tảng và cơ chế phối hợp với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
c) Mô tả nội dung và phương án tổ chức thực hiện quy chế hoạt động của nền tảng, gồm điều kiện hoạt động áp dụng trên nền tảng, phân định quyền và trách nhiệm giữa chủ quản nền tảng với các bên sử dụng dịch vụ; quy chế livestream bán hàng nếu có hoạt động livestream."

Ngoài ra, đối với các nền tảng số lớn có lượng truy cập và giao dịch quy mô rộng, pháp luật đưa ra những tiêu chuẩn kiểm soát cao hơn. Cụ thể tại khoản 2 Điều 30 Nghị định 248/2026/NĐ-CP quy định nền tảng số lớn còn phải tích hợp các giải pháp kỹ thuật tự động để rà soát, cảnh báo và gỡ bỏ ngay lập tức các thông tin hàng hóa, dịch vụ vi phạm pháp luật, đồng thời xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu ngăn chặn hiệu quả các hành vi tái vi phạm.

3. Điều kiện và thời điểm nền tảng thương mại điện tử trung gian được phép vận hành chính thức

Một trong những điểm mấu chốt doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là thời điểm chính thức được phép cung cấp dịch vụ ra thị trường. Căn cứ theo khoản 1 Điều 25 Nghị định 248/2026/NĐ-CP, chủ quản nền tảng thương mại điện tử trung gian chỉ được phép đưa nền tảng vào vận hành thương mại sau khi đã đáp ứng đầy đủ điều kiện về quản lý, vận hành và đã nhận được văn bản xác nhận đăng ký từ Bộ Công Thương.

Cụ thể về các điều kiện bắt buộc đối với nền tảng, khoản 1 Điều 26 Nghị định 248/2026/NĐ-CP nêu rõ ngay cả đối với nền tảng thương mại điện tử trung gian không có chức năng đặt hàng trực tuyến cũng bắt buộc phải:

• Có đội ngũ nhân sự chuyên trách để quản lý, giám sát các hoạt động thương mại điện tử;
• Có Đề án hoạt động thương mại điện tử được phê duyệt theo đúng tiêu chuẩn pháp lý.

Đặc biệt, đối với các nền tảng thương mại điện tử trung gian có tính năng đặt hàng trực tuyến hoặc tích hợp livestream bán hàng mà trong đó chủ quản nền tảng trực tiếp giữ tiền của người bán phát sinh từ giao dịch, thì pháp luật đòi hỏi phải thiết lập cơ chế quản lý việc giữ tiền, đối soát tài chính, thanh toán và cho phép rút tiền an toàn, minh bạch. Tất cả các nội dung quy trình tài chính này bắt buộc phải được quy định rõ ràng trong hợp đồng điện tử giao kết với người bán.

Trình tự, thủ tục đăng ký được quy định tại khoản 2 Điều 27 Nghị định 248/2026/NĐ-CP và thực hiện qua Cổng thông tin của Bộ Công Thương theo quy trình chuẩn hóa, giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ hành chính cho doanh nghiệp.