Trong bối cảnh toàn ngành giáo dục đang đẩy mạnh việc rà soát, dồn dịch và sáp nhập các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học và trung học nhằm tối ưu hóa nguồn lực và tinh gọn bộ máy theo tinh thần của Luật Giáo dục 2019, một thực trạng nảy sinh là nhiều nhà trường sau khi tiếp nhận thêm các phân hiệu, điểm trường lẻ đã gặp khó khăn trong việc duy trì và nâng cao chất lượng giáo dục đồng bộ.

Để khắc phục tình trạng này và bảo đảm tính thực chất trong công tác kiểm định chất lượng giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra những chỉ đạo cụ thể tại Công văn 5555/BGDĐT. Theo đó, việc đánh giá, công nhận trường đạt chuẩn quốc gia phải được tiến hành nghiêm túc, khách quan và bao quát toàn bộ các địa điểm học tập của nhà trường, tuyệt đối không thể chỉ tập trung vào "bộ mặt" của trường chính.

1. Bảo đảm chất lượng giáo dục thống nhất trong toàn bộ hệ thống nhà trường

Theo mục 1 Phần V Phụ lục II ban hành kèm theo Công văn 5555/BGDĐT, công tác bảo đảm chất lượng giáo dục phải được triển khai một cách thống nhất và toàn diện trong toàn trường. Hoạt động này phải đan cài chặt chẽ với kế hoạch giáo dục hằng năm, công tác quản trị nhà trường và điều kiện thực tế tại từng trường chính, phân hiệu cũng như các điểm trường lẻ.

Việc theo dõi, kiểm tra và đánh giá không được thực hiện một cách qua loa hay mang tính hình thức. Thay vào đó, kết quả đánh giá phải phản ánh đúng đắn, chính xác chất lượng giáo dục thực tế và các điều kiện bảo đảm chất lượng của toàn bộ nhà trường, bao gồm cả các điểm trường cắm bản, điểm trường vùng sâu, vùng xa hay các phân hiệu mới sáp nhập.

2. Quy định tự đánh giá: Không được lấy kết quả trường chính gánh cho điểm trường lẻ

Một trong những điểm đáng chú ý nhất được nêu rõ tại điểm b mục 2 Phần V Phụ lục II là công tác tự đánh giá và bảo đảm chất lượng giáo dục của nhà trường phải xem xét, kiểm tra đầy đủ các điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ nhà giáo và kết quả hoạt động giáo dục tại trường chính, các phân hiệu và từng điểm trường lẻ.

"Nhà trường không được chỉ căn cứ vào điều kiện tốt tại trường chính hoặc kết quả tổng hợp chung của toàn trường để làm hồ sơ đề nghị kiểm định chất lượng giáo dục và công nhận đạt chuẩn quốc gia."

Quy định này xuất phát từ thực tế một số cơ sở giáo dục sau khi sáp nhập có trường chính đạt tiêu chuẩn rất cao về phòng học, thiết bị dạy học hiện đại, nhưng các điểm trường lẻ lại thiếu thốn phòng học bộ môn, nhà vệ sinh hay thiết bị tối thiểu. Nếu chỉ lấy số liệu trung bình hoặc lấy thành tích của trường chính để đại diện cho toàn bộ nhà trường thì sẽ tạo ra sự không công bằng đối với học sinh tại các điểm lẻ và làm mất đi ý nghĩa thực chất của danh hiệu trường đạt chuẩn quốc gia quy định tại Thông tư 17/2018/TT-BGDĐT đối với cấp tiểu học, Thông tư 18/2018/TT-BGDĐT đối với cấp trung học và Thông tư 19/2018/TT-BGDĐT đối với cấp mầm non (được bổ sung, cập nhật bởi Thông tư 22/2024/TT-BGDĐT).

3. Rà soát, kế thừa minh chứng và xây dựng kế hoạch khắc phục sau khi sáp nhập

Đối với các đơn vị vừa trải qua quá trình sắp xếp, tổ chức lại bộ máy, hồ sơ, dữ liệu và tài liệu minh chứng của các cơ sở giáo dục trước khi sáp nhập được phép rà soát, kế thừa và tiếp tục sử dụng làm minh chứng cho cơ sở giáo dục mới sau khi sắp xếp, miễn là các tài liệu này còn phù hợp, còn giá trị pháp lý và phản ánh đúng thực trạng tại thời điểm tiến hành đánh giá.

Trong trường hợp việc sáp nhập làm thay đổi quy mô trường lớp, thay đổi địa điểm, điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên hoặc các tiêu chí bảo đảm chất lượng khác, Ban Giám hiệu nhà trường có trách nhiệm rà soát lại toàn bộ mức độ đáp ứng theo các tiêu chuẩn, tiêu chí do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định.

Nếu phát hiện những tiêu chí chưa đạt hoặc còn thiếu sót do việc thay đổi địa điểm và quy mô, nhà trường phải chủ động xây dựng lộ trình, kế hoạch cụ thể để bổ sung, khắc phục trong thời gian ngắn nhất, bảo đảm không làm gián đoạn hay ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học.

4. Quản lý riêng biệt dữ liệu từng điểm trường để ưu tiên điều phối nguồn lực

Hướng dẫn tại mục 3 Phần V Phụ lục II đưa ra giải pháp quản trị mang tính căn cơ: Nhà trường phải thiết lập hệ thống sổ sách, hồ sơ theo dõi riêng về kết quả giáo dục, trình độ đội ngũ giáo viên, hiện trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, sĩ số học sinh, tỷ lệ chuyên cần và công tác an toàn trường học tại từng địa điểm (trường chính, phân hiệu và các điểm trường lẻ).

Dữ liệu theo dõi riêng biệt này chính là căn cứ thực tiễn quan trọng giúp Hiệu trưởng và Ban Giám hiệu linh hoạt điều phối, luân chuyển giáo viên, điều chuyển trang thiết bị dạy học và tối ưu hóa các nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất giữa các điểm trường.

Những phân hiệu, điểm trường còn gặp nhiều hạn chế về điều kiện hạ tầng hoặc có chất lượng giáo dục thấp hơn so với mặt bằng chung phải được ưu tiên đầu tư, hỗ trợ kịp thời. Nhờ đó, nhà trường từng bước rút ngắn khoảng cách chênh lệch về chất lượng giáo dục giữa các vùng, các điểm trường, hướng tới mục tiêu phát triển giáo dục toàn diện và bền vững.