Trong không khí thi đua lập thành tích chào mừng các ngày lễ lớn của ngành Giáo dục, việc xét tặng các danh hiệu cao quý như Nhà giáo Nhân dân (NGND) và Nhà giáo Ưu tú (NGƯT) luôn là tâm điểm chú ý của đội ngũ sư phạm cả nước. Đặc biệt, đối với những thầy cô đã cống hiến trọn đời và vừa mới nhận quyết định nghỉ hưu, câu hỏi về quyền lợi được vinh danh trong đợt xét tặng lần thứ 17 năm 2026 đang được dư luận quan tâm sâu sắc.

Cơ hội vinh danh cho nhà giáo đã nghỉ chế độ

Theo hướng dẫn mới nhất tại Công văn 1535/BGDĐT-TCCB ban hành ngày 31/03/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã làm rõ một nội dung quan trọng: Nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục có quyết định nghỉ theo chế độ bảo hiểm xã hội từ tháng 01/2025 đến thời điểm đề nghị xét tặng vẫn thuộc đối tượng được xem xét đề nghị tặng danh hiệu NGND, NGƯT lần thứ 17 năm 2026.

Quy định này nhằm đảm bảo tính công bằng và ghi nhận kịp thời những đóng góp của các nhà giáo trong giai đoạn chuyển tiếp giữa hai lần xét tặng. Điều này cũng hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Nghị định 35/2024/NĐ-CP, khi cho phép các cá nhân đã nghỉ hưu vẫn có quyền được đề nghị vinh danh nếu đáp ứng đủ các tiêu chuẩn khắt khe về phẩm chất và năng lực chuyên môn.

Cách tính thành tích đặc thù cho người nghỉ hưu

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong hướng dẫn lần này là cách xác định thành tích đối với nhóm đối tượng đã nghỉ hưu. Thông thường, tiêu chuẩn về thành tích thường tính đến thời điểm xét tặng. Tuy nhiên, đối với nhà giáo nghỉ hưu từ tháng 01/2025, tiêu chuẩn về thành tích 03 năm liền kề năm đề nghị xét tặng được xác định là thành tích của 03 năm liền kề năm có quyết định nghỉ chế độ bảo hiểm xã hội.

Việc điều chỉnh này giúp tháo gỡ nút thắt cho các nhà giáo, bởi sau khi nghỉ hưu, họ không còn trực tiếp đứng lớp hoặc quản lý tại cơ sở giáo dục, dẫn đến việc không thể có thành tích thi đua trong những năm tiếp theo. Cách tính này đảm bảo rằng những nỗ lực cuối cùng trước khi rời bục giảng của các thầy cô vẫn được ghi nhận một cách trọn vẹn nhất.

Yêu cầu khắt khe về hồ sơ và quy trình lấy phiếu tín nhiệm

Dù được tạo điều kiện về đối tượng, nhưng các nhà giáo nghỉ hưu vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về hồ sơ theo Điều 13 Nghị định 35/2024/NĐ-CP. Cụ thể:

• Ứng viên phải có đủ thời gian trực tiếp nuôi dạy, giảng dạy và thời gian công tác trong ngành Giáo dục theo quy định của Luật Thi đua, Khen thưởng 2022.
• Minh chứng bắt buộc để xác định thời gian này là quyết định bổ nhiệm vào ngạch giáo viên hoặc giảng viên, cùng các giấy tờ liên quan đến quá trình công tác.
• Đối với nhà giáo đã nghỉ hưu trong khoảng thời gian giữa hai lần xét tặng, hồ sơ đề nghị xét tặng phải được nộp về Sở Giáo dục và Đào tạo nơi cư trú hoặc nơi công tác trước khi nghỉ hưu.

Đặc biệt, quy trình lấy phiếu tín nhiệm là một bước không thể bỏ qua. Theo khoản 3 Điều 13 Nghị định 35/2024/NĐ-CP, cá nhân gửi hồ sơ về cơ quan, đơn vị đã công tác trước khi về nghỉ hưu để tổ chức lấy phiếu tín nhiệm hoặc lấy phiếu tín nhiệm bổ sung. Đây là minh chứng cho sự thừa nhận của đồng nghiệp và xã hội đối với uy tín và đạo đức nghề nghiệp của nhà giáo.

"Cá nhân đề nghị xét tặng danh hiệu “Nhà giáo nhân dân”, “Nhà giáo ưu tú” gửi 01 hồ sơ quy định tại khoản 1 hoặc khoản 2 Điều này bằng hình thức trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính về cơ quan, đơn vị đang công tác hoặc cơ quan, đơn vị đã công tác trước khi về nghỉ hưu theo chế độ bảo hiểm xã hội."

Lời khuyên cho các nhà giáo chuẩn bị hồ sơ

Việc xét tặng danh hiệu NGND, NGƯT năm 2026 là một sự kiện trọng đại. Các nhà giáo thuộc diện nghỉ hưu từ đầu năm 2025 cần chủ động liên hệ với đơn vị cũ để cập nhật các hướng dẫn chi tiết về mẫu biểu và thời hạn nộp hồ sơ. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về minh chứng thành tích khoa học, sáng kiến kinh nghiệm và các danh hiệu thi đua đã đạt được trong suốt quá trình công tác sẽ là chìa khóa để hồ sơ được đánh giá cao tại các cấp Hội đồng.

Danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú không chỉ là phần thưởng cao quý của Nhà nước mà còn là sự tri ân sâu sắc của toàn xã hội đối với những "người lái đò" tận tụy. Việc mở rộng đối tượng xét tặng cho nhà giáo nghỉ hưu chính là sự khẳng định: Những cống hiến cho sự nghiệp trồng người sẽ luôn được trân trọng và vinh danh, bất kể thời gian.