Trong lộ trình tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, việc rà soát, phân loại các trường cao đẳng, trung cấp nghề đóng vai trò then chốt. Căn cứ quy định tại Nghị quyết 42/2026/NQ-CP do Chính phủ ban hành ngày 26/09/2026, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN) công lập thuộc lĩnh vực đặc thù sẽ được đánh giá kỹ lưỡng nhằm phục vụ công tác sắp xếp, tổ chức lại. Vậy hồ sơ gồm những thành phần gì, trình tự thực hiện ra sao và kết quả xác định được áp dụng như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết từng khía cạnh pháp lý giúp các cơ quan, đơn vị nắm rõ quy định.

1. Danh mục lĩnh vực, ngành, nghề đặc thù trong giáo dục nghề nghiệp

Theo Điều 3 Nghị quyết 42/2026/NQ-CP, nhóm lĩnh vực và ngành, nghề có tính chất đặc thù được chia làm hai nhóm chính:

• Nhóm ngành, nghề đặc thù theo luật định: Bao gồm các nhóm ngành Đào tạo giáo viên; Pháp luật; Sức khỏe; Nghệ thuật; Thể dục, thể thao và An ninh, quốc phòng.
• Nhóm ngành, nghề đặc thù theo yêu cầu phát triển: Các ngành ngoài danh mục trên nhưng đào tạo nhân lực phục vụ dự án trọng điểm, hạ tầng chiến lược quốc gia; được Nhà nước giao nhiệm vụ/đặt hàng đào tạo; hoặc có yêu cầu quản lý chất lượng và cơ chế kiểm soát riêng.

2. Tiêu chí xác định cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập thuộc lĩnh vực đặc thù

Để được công nhận thuộc lĩnh vực đặc thù, cơ sở GDNN công lập phải đáp ứng đầy đủ 03 tiêu chí định lượng và định tính nghiêm ngặt được quy định tại Điều 4 Nghị quyết 42/2026/NQ-CP:

• Tỷ lệ người học chính quy: Cơ sở phải có trên 50% quy mô người học chính quy thuộc các ngành, nghề đào tạo đặc thù tính bình quân trong 03 năm gần nhất (hoặc từ khi thành lập/tổ chức lại nếu dưới 03 năm).
• Vai trò nòng cốt đào tạo nhân lực chuyên sâu: Được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định giữ vai trò nòng cốt hoặc giao chức năng đào tạo chuyên sâu phục vụ trực tiếp nhiệm vụ của ngành, lĩnh vực.
• Sự định hướng chuyên môn của cơ quan quản lý: Nguồn nhân lực đào tạo ra chịu sự điều phối, chuẩn hóa về chuyên môn, vị trí việc làm và cơ cấu nhân lực từ cơ quan quản lý chuyên ngành.

3. Thành phần hồ sơ xác định cơ sở GDNN công lập thuộc lĩnh vực đặc thù

Theo khoản 2 Điều 5 Nghị quyết 42/2026/NQ-CP, hồ sơ đề nghị xác định cơ sở GDNN thuộc lĩnh vực đặc thù phải được lập đầy đủ, chặt chẽ và thể hiện rõ các thông tin sau:

• Chức năng, nhiệm vụ được giao và danh mục nhóm ngành, nghề đang tổ chức đào tạo;
• Lĩnh vực đề nghị xác định là đặc thù và báo cáo mức độ đáp ứng các tiêu chí quy định tại Điều 4 Nghị quyết 42/2026/NQ-CP;
• Luận chứng về sự cần thiết duy trì năng lực đào tạo, đánh giá khả năng thay thế của các cơ sở khác trên địa bàn hoặc trong cùng ngành;
• Báo cáo hiệu quả sử dụng nguồn lực (tài chính, cơ sở vật chất, đội ngũ nhà giáo) và các tài liệu chứng minh có liên quan.

4. Trình tự 3 bước xác định cơ sở thuộc lĩnh vực đặc thù

Căn cứ Điều 5 Nghị quyết 42/2026/NQ-CP, quy trình thẩm định và phê duyệt danh sách cơ sở GDNN công lập thuộc lĩnh vực đặc thù được tiến hành qua 3 bước chặt chẽ:

Bước 1: Rà soát và đánh giá mức độ đáp ứng tiêu chí

Đơn vị tham mưu quản lý nhà nước về tổ chức bộ máy thuộc cơ quan quản lý trực tiếp (Sở Nội vụ, Vụ Tổ chức cán bộ...) chủ trì, phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức rà soát, thống kê số liệu người học, chương trình đào tạo để đánh giá mức độ đáp ứng tiêu chí.

Bước 2: Lập hồ sơ và trình cơ quan quản lý trực tiếp

Trên cơ sở kết quả rà soát, đơn vị tham mưu hoàn thiện hồ sơ đề nghị theo đúng quy định và trình Người đứng đầu cơ quan quản lý trực tiếp cơ sở GDNN (Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch UBND cấp tỉnh) xem xét.

Bước 3: Quyết định danh sách cơ sở thuộc lĩnh vực đặc thù

Người đứng đầu cơ quan quản lý trực tiếp căn cứ hồ sơ đề nghị, báo cáo đánh giá và ý kiến đóng góp của các đơn vị liên quan để ban hành Quyết định phê duyệt danh sách. Đồng thời, chịu trách nhiệm pháp lý toàn diện về tính chính xác và phù hợp của quyết định.

5. Yêu cầu nguyên tắc và giá trị pháp lý của kết quả xác định

Việc thực hiện xác định phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc khách quan, công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền và dựa trên số liệu có thể kiểm chứng được quy định tại khoản 4 Điều 5 Nghị quyết 42/2026/NQ-CP.

Về giá trị sử dụng, Điều 6 Nghị quyết 42/2026/NQ-CP quy định rõ ràng:

• Kết quả xác định là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền lựa chọn phương án sáp nhập, chia tách, giải thể hoặc tổ chức lại phù hợp.
• Lưu ý quan trọng: Việc được công nhận thuộc lĩnh vực đặc thù không đồng nghĩa với việc được giữ nguyên mô hình tổ chức, quy mô hoạt động hay miễn trừ sắp xếp. Mọi cơ sở vẫn phải tiếp tục rà soát tinh gọn bộ máy và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động theo định hướng chung.