Trong thời đại bùng nổ công nghệ số, việc chia sẻ trực tiếp (livestream) các sự kiện, bộ phim hay buổi biểu diễn ca nhạc đã trở thành thói quen của không ít người dùng mạng xã hội. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc chia sẻ sở thích cá nhân và hành vi xâm phạm quyền tác giả là rất mong manh. Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng việc livestream chỉ là hình thức giải trí vô hại, nhưng thực tế, đây là hành vi có thể dẫn đến những chế tài xử phạt hành chính nặng nề, thậm chí là trách nhiệm hình sự.

Livestream tác phẩm khi chưa được phép: Vi phạm quyền tác giả rõ ràng

Căn cứ theo quy định tại điểm e khoản 1 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, các tác phẩm điện ảnh và tác phẩm được tạo ra theo phương pháp tương tự là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Quyền này bao gồm quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm, quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng.

Việc một cá nhân sử dụng điện thoại thông minh để phát trực tiếp một bộ phim đang chiếu rạp hoặc một đêm nhạc có bán vé lên các nền tảng như Facebook, YouTube hay TikTok mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả chính là hành vi xâm phạm quyền tự do định đoạt tác phẩm của tác giả. Cụ thể, khoản 3 Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 đã chỉ rõ hành vi công bố, phân phối tác phẩm mà không được phép của tác giả là hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Điều 28. Hành vi xâm phạm quyền tác giả
... 3. Công bố, phân phối tác phẩm mà không được phép của tác giả. ...

Đặc biệt, hành vi này còn vi phạm khoản 10 Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 về việc truyền đạt tác phẩm đến công chúng qua mạng truyền thông và các phương tiện kỹ thuật số mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.

Mức xử phạt hành chính: Phạt tiền lên đến 30 triệu đồng

Không chỉ dừng lại ở việc bị gỡ bỏ nội dung hoặc khóa tài khoản mạng xã hội, người thực hiện hành vi livestream vi phạm còn phải đối mặt với các chế tài hành chính nghiêm khắc. Tại thời điểm năm 2020, mức xử phạt đối với hành vi này được quy định rõ tại Nghị định 131/2013/NĐ-CP.

Cụ thể, theo Điều 17 Nghị định 131/2013/NĐ-CP quy định về hành vi xâm phạm quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng:

Điều 17. Hành vi xâm phạm quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng
1. Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi truyền đạt tác phẩm đến công chúng bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả theo quy định.
2. Biện pháp khắc phục hậu quả:
Buộc dỡ bỏ bản sao tác phẩm vi phạm đối với hành vi quy định tại Khoản 1 Điều này.

Như vậy, chỉ với một hành động bấm nút "Go Live" thiếu suy nghĩ, người dùng có thể bị phạt số tiền từ 15 triệu đến 30 triệu đồng. Đây là một con số không hề nhỏ và mang tính răn đe cao đối với các hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.

Hệ lụy xa hơn và lời khuyên pháp lý

Ngoài việc bị xử phạt hành chính, nếu hành vi livestream gây thiệt hại lớn cho nhà sản xuất (ví dụ làm thất thoát doanh thu phòng vé nghiêm trọng), chủ sở hữu quyền tác giả có quyền khởi kiện ra tòa để yêu cầu bồi thường thiệt hại dân sự. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, có dấu hiệu tội phạm, hành vi này còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.

Để tránh những rắc rối pháp lý không đáng có, người dùng mạng xã hội cần nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền:

• Tuyệt đối không livestream phim trong rạp, các chương trình ca nhạc, sân khấu khi chưa có sự đồng ý của ban tổ chức.
• Khi chia sẻ các nội dung có bản quyền, hãy đảm bảo bạn đã có quyền sử dụng hoặc trích dẫn đúng quy định pháp luật.
• Hiểu rõ rằng việc "chia sẻ miễn phí" không phải là lý do để biện minh cho hành vi vi phạm pháp luật.

Pháp luật về sở hữu trí tuệ ngày càng được siết chặt nhằm bảo vệ thành quả lao động sáng tạo của các nghệ sĩ và nhà sản xuất. Hãy là một người dùng mạng văn minh và thượng tôn pháp luật.