Bộ Tài chính vừa chính thức hoàn tất dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân, mở ra một chương mới trong chính sách điều tiết thu nhập tại Việt Nam. Điểm nhấn đáng chú ý nhất chính là đề xuất nâng mức khởi điểm chịu thuế lên 4 hoặc 5 triệu đồng mỗi tháng, thay thế cho các quy định cũ vốn đã không còn phù hợp với thực tế đời sống năm 2006.

Người lao động kỳ vọng vào mức khởi điểm thuế thu nhập mới để cải thiện đời sống (ảnh minh họa)

Bước ngoặt từ Pháp lệnh đến Luật Thuế thu nhập cá nhân

Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển mình mạnh mẽ, việc áp dụng Pháp lệnh sửa đổi Pháp lệnh thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao năm 2004 đã bộc lộ một số hạn chế về tính bao quát và công bằng. Dự thảo Luật mới không chỉ thay đổi tên gọi mà còn thay đổi căn bản triết lý thu thuế: Chuyển từ việc chỉ thu đối với "người có thu nhập cao" sang mọi cá nhân có thu nhập đến ngưỡng quy định.

Theo dự thảo, cá nhân trước khi nộp thuế sẽ được áp dụng cơ chế giảm trừ gia cảnh. Đây là một khái niệm nhân văn, chia làm hai phần chính: giảm trừ cho bản thân người nộp thuế và giảm trừ cho những người phụ thuộc mà họ có trách nhiệm nuôi dưỡng (con cái, cha mẹ già, người tàn tật).

Chi tiết mức giảm trừ và cách tính thuế dự kiến

Mức chiết trừ đối với bản thân người nộp thuế chính là mức khởi điểm tính thuế, dự kiến ở ngưỡng 4-5 triệu đồng. Đối với người phụ thuộc, dự thảo đưa ra 3 mức cụ thể:

• Mức 50% mức khởi điểm: Áp dụng cho mỗi người phụ thuộc là người tàn tật không có khả năng lao động.
• Mức 40% mức khởi điểm: Áp dụng cho mỗi con dưới 18 tuổi.
• Mức 30% mức khởi điểm: Áp dụng cho các đối tượng phụ thuộc khác theo quy định.

Đáng chú ý, tổng mức trừ cho người phụ thuộc được dự kiến khống chế không quá 10 triệu đồng/tháng, tương đương với việc một người nộp thuế có thể nuôi dưỡng từ 5 đến 7 người thân mà vẫn được đảm bảo quyền lợi giảm trừ.

Khung cảnh đường phố Việt Nam năm 2006 - thời điểm các chính sách kinh tế mới đang được thảo luận sôi nổi (ảnh minh họa)

So sánh gánh nặng thuế: Cũ và Mới

Để thấy rõ sự khác biệt, hãy làm một phép tính đơn giản: Một cá nhân có thu nhập 10 triệu đồng/tháng và nuôi 2 con nhỏ. Theo quy định tại Nghị định 147/2004/NĐ-CP hiện hành, số thuế phải nộp lên tới 500.000 đồng.

Tuy nhiên, với dự thảo mới:

• Nếu khởi điểm là 4 triệu đồng: Thu nhập chịu thuế chỉ còn 2,8 triệu đồng (sau khi trừ 4 triệu cho bản thân và 3,2 triệu cho 2 con). Số thuế phải nộp giảm xuống chỉ còn 180.000 đồng.
• Nếu khởi điểm là 5 triệu đồng: Số thuế phải nộp chỉ còn vỏn vẹn 50.000 đồng mỗi tháng.

Biểu thuế lũy tiến từng phần dự kiến

Dự thảo quy định biểu thuế lũy tiến áp dụng cho thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công gồm 8 bậc với khoảng cách 5% giữa các bậc:

Bên cạnh đó, các loại thu nhập từ đầu tư vốn, chuyển nhượng bất động sản, trúng thưởng... sẽ áp dụng thuế suất toàn phần từ 5% đến 25%. Một điểm mới quan trọng là sự thống nhất mức thuế giữa người trong nước và người nước ngoài, xóa bỏ sự phân biệt đối xử vốn tồn tại bấy lâu nay.

Bộ Tài chính dự kiến sẽ lấy ý kiến rộng rãi nhân dân trong thời gian tới để hoàn thiện dự luật, trình Quốc hội thông qua vào năm 2007 và chính thức có hiệu lực từ năm 2009. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.

(Theo HNM - Tổng hợp bối cảnh 2006)