Trong một động thái nhằm thắt chặt quản lý ngoại tệ và kiềm chế tình trạng nhập siêu đang có dấu hiệu tăng phi mã, ngày 19/05/2008, Bộ Tài chính đã chính thức ký ban hành quyết định điều chỉnh mức thuế suất thuế nhập khẩu đối với mặt hàng vàng. Đây được xem là một trong những giải pháp cấp bách của Chính phủ trong nỗ lực ổn định kinh tế vĩ mô trước những biến động phức tạp của thị trường tài chính toàn cầu năm 2008.

Quyết định bất ngờ từ Bộ Tài chính và áp lực nhập siêu

Cụ thể, theo quy định mới, thuế suất thuế nhập khẩu vàng sẽ tăng từ mức 0,5% lên 1%, chính thức áp dụng kể từ ngày 20/05/2008. Căn cứ pháp lý quan trọng cho đợt điều chỉnh này là Quyết định 31/2008/QĐ-BTC của Bộ Tài chính về việc sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng thuộc nhóm 7108 trong Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, dựa trên khung quy định của Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2005.

Số liệu từ Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) cho thấy một thực trạng đáng báo động: chỉ trong 4 tháng đầu năm 2008, Việt Nam đã nhập khẩu tới 43 tấn vàng với tổng trị giá khoảng 1,2 tỷ USD. Con số này đã bằng một nửa khối lượng nhập khẩu của cả năm 2007 cộng lại. Việc một lượng lớn ngoại tệ bị "chảy" ra nước ngoài để nhập khẩu vàng đã gây áp lực cực lớn lên cán cân thanh toán và dự trữ ngoại hối quốc gia.

Vàng miếng 9999 trở thành tâm điểm của các chính sách điều tiết kinh tế trong năm 2008 (ảnh minh họa)

Tác động dây chuyền đến thị trường vàng nội địa

Với mức thuế mới 1%, tính toán sơ bộ cho thấy mỗi lượng vàng nhập khẩu sẽ phải gánh thêm khoảng 170.000 đồng tiền thuế, thay vì mức 85.000 đồng như trước đây. Mặc dù các doanh nghiệp kinh doanh vàng cho biết thị trường hiện tại đang khá trầm lắng do lượng hàng tồn kho lớn (ước tính khoảng 60 tấn), nhưng việc tăng thuế chắc chắn sẽ tạo ra một mặt bằng giá mới.

Nhiều chuyên gia nhận định, dù lượng vàng nhập khẩu có thể giảm đi trong ngắn hạn, nhưng giá vàng trong nước sẽ bị đẩy lên cao tương ứng với mức tăng thuế. Điều này vô hình trung tạo thêm áp lực tâm lý lên người dân trong bối cảnh lạm phát đang là mối quan tâm hàng đầu.

Cảnh giao dịch vàng tại một cửa hàng kim hoàn trong bối cảnh chính sách thuế thay đổi (ảnh minh họa)

Bài toán ngoại tệ và nỗi lo buôn lậu vàng tái diễn

Mục tiêu cốt lõi của việc tăng thuế là giảm nhập siêu và bớt áp lực ngoại tệ cho các ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, các doanh nghiệp kinh doanh vàng cũng đưa ra những cảnh báo đầy lo ngại. Khi mức thuế lên tới 1%, chênh lệch giá giữa vàng nhập khẩu chính ngạch và vàng lậu sẽ trở nên đủ hấp dẫn để các đường dây buôn lậu hoạt động sôi động trở lại.

Hệ lụy của việc này là một lượng lớn USD tiền mặt trên thị trường tự do sẽ bị thu gom để phục vụ hoạt động nhập lậu vàng. Thực chất, đây cũng là nguồn ngoại tệ của hệ thống ngân hàng bị thất thoát ra ngoài. Bài học từ những năm trước cho thấy, khi Nhà nước áp thuế cao để hạn chế nhập khẩu, vàng vẫn tìm đường chảy vào nội địa qua biên giới, gây khó khăn cho công tác quản lý và thất thu ngân sách.

Lời khuyên cho nhà đầu tư trong giai đoạn biến động

Trong bối cảnh chính sách có nhiều thay đổi và thị trường vàng thế giới vẫn đang diễn biến phức tạp, các nhà đầu tư cần hết sức thận trọng. Việc theo dõi sát sao các văn bản hướng dẫn từ Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước là vô cùng cần thiết. Đồng thời, cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi nhuận kỳ vọng và rủi ro pháp lý cũng như biến động giá khi mặt bằng thuế suất mới chính thức được áp dụng.

Quyết định tăng thuế nhập khẩu vàng lên 1% có thể coi là một "liều thuốc đắng" để trị căn bệnh nhập siêu, nhưng hiệu quả thực tế đến đâu vẫn cần thời gian trả lời, nhất là trong việc kiểm soát thị trường ngoại tệ tự do và ngăn chặn vấn nạn buôn lậu.

(Theo Hệ thống Pháp luật tổng hợp từ VietNamNet và các nguồn tin kinh tế năm 2008)