Ngày 29/03/2011, tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XII đã chính thức thông qua Luật số 65/2011/QH12 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự. Đây được xem là một bước tiến quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật tố tụng, khắc phục những bất cập tồn tại trong thực tiễn thi hành Bộ luật Tố tụng dân sự 2004 suốt 6 năm qua.

Đột phá về quy định thời hiệu khởi kiện

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất của lần sửa đổi này chính là việc thay đổi căn bản quy định về thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự. Theo quy định mới, đối với các tranh chấp về quyền sở hữu tài sản, tranh chấp về đòi lại tài sản do người khác quản lý, chiếm hữu và đặc biệt là tranh chấp về quyền sử dụng đất, Tòa án sẽ không áp dụng thời hiệu khởi kiện nếu pháp luật không có quy định khác.

Việc bãi bỏ giới hạn thời gian khởi kiện đối với các loại tranh chấp tài sản cốt lõi này nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của chủ sở hữu và người sử dụng đất. Trước đây, không ít trường hợp người dân bị mất quyền khởi kiện do hết thời hiệu, dẫn đến những bức xúc kéo dài trong dư luận. Đối với các tranh chấp dân sự khác, thời hiệu khởi kiện vẫn được giữ nguyên là 02 năm kể từ ngày đương sự biết hoặc phải biết quyền lợi của mình bị xâm phạm.

Mở rộng thẩm quyền và nâng cao vai trò của Tòa án

Luật số 65/2011/QH12 cũng mở rộng đáng kể phạm vi các vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Cụ thể, các yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu hay các tranh chấp liên quan đến tài sản bị cưỡng chế để thi hành án dân sự giờ đây đã có hành lang pháp lý rõ ràng để Tòa án thụ lý giải quyết.

Bên cạnh đó, quy định về định giá tài sản cũng được điều chỉnh theo hướng tôn trọng tối đa sự thỏa thuận của các bên. Tòa án chỉ can thiệp ra quyết định định giá khi các bên không thể thống nhất được tổ chức thẩm định hoặc có dấu hiệu thông đồng hạ giá tài sản để trốn tránh nghĩa vụ thuế với Nhà nước.

Tăng cường quyền dân chủ trong tố tụng

Nhằm nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa, Luật mới ghi nhận quyền của đương sự được trực tiếp đặt câu hỏi cho người khác về các vấn đề liên quan đến vụ án. Đây là một bước chuyển từ mô hình xét hỏi thuần túy sang mô hình tranh tụng dân chủ hơn. Đương sự không còn chỉ dừng lại ở việc "đề xuất câu hỏi" với Hội đồng xét xử mà đã có thể chủ động hơn trong việc làm sáng tỏ các tình tiết khách quan của vụ án thông qua đối chất trực tiếp.

"Luật này được Quốc hội khóa XII, kỳ họp thứ 09 thông qua ngày 29 tháng 03 năm 2011 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2012."

Cũng tại kỳ họp này, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 60/2011/QH12 về việc thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự, tạo tiền đề cho việc triển khai đồng bộ các quy định mới vào cuộc sống từ đầu năm 2012.

Việc ban hành Luật sửa đổi lần này, cùng với Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12 và Luật Phòng, chống mua bán người số 66/2011/QH12, cho thấy nỗ lực không ngừng của Quốc hội trong việc hoàn thiện thể chế, bảo vệ quyền con người và thúc đẩy công bằng xã hội trong bối cảnh đổi mới đất nước.