Từ ngày 15/07/2014, việc đánh giá và công nhận các địa phương đạt chuẩn bảo vệ trẻ em sẽ có những thay đổi quan trọng. Theo Quyết định 34/2014/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành, hệ thống tiêu chí mới không chỉ tập trung vào con số mà còn nhấn mạnh đến chất lượng chỉ đạo và sự tham gia thực tế của trẻ em vào các vấn đề xã hội.

Hệ thống 15 tiêu chí đánh giá toàn diện

Theo quy định tại Điều 2 Quyết định 34/2014/QĐ-TTg, tiêu chuẩn xã, phường, thị trấn phù hợp với trẻ em được đánh giá dựa trên 15 tiêu chí khắt khe, bao quát mọi khía cạnh từ đời sống, sức khỏe đến giáo dục:

• Nhóm tiêu chí về chỉ đạo và hành chính: Bao gồm mức độ chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền (Tiêu chí 1) và tỷ lệ trẻ em được khai sinh đúng hạn (Tiêu chí 2).
• Nhóm tiêu chí về bảo vệ trẻ em: Kiểm soát tỷ lệ trẻ em lao động nặng nhọc, lang thang (Tiêu chí 3); tỷ suất trẻ em bị xâm hại, bạo lực (Tiêu chí 4); trẻ em vi phạm pháp luật hoặc nghiện ma túy (Tiêu chí 5) và tai nạn thương tích (Tiêu chí 6).
• Nhóm tiêu chí về chăm sóc sức khỏe: Tỷ lệ tiêm chủng mở rộng (Tiêu chí 8), suy dinh dưỡng (Tiêu chí 9) và khám sức khỏe định kỳ (Tiêu chí 10).
• Nhóm tiêu chí về giáo dục và tham gia: Tỷ lệ trẻ đến trường mầm non (Tiêu chí 11), tốt nghiệp THCS (Tiêu chí 12) và đặc biệt là quyền tham gia của trẻ em vào các diễn đàn, tọa đàm (Tiêu chí 13).
• Nhóm tiêu chí về hạ tầng và mô hình: Điểm vui chơi giải trí (Tiêu chí 14) và việc thực hiện các mô hình bảo vệ trẻ em hiệu quả (Tiêu chí 15).

"Việc đánh giá xã, phường, thị trấn đạt tiêu chuẩn phù hợp với trẻ em phải bảo đảm dân chủ, công bằng và công khai." - Trích khoản 1 Điều 4 Quyết định 34/2014/QĐ-TTg.

Thang điểm và điều kiện công nhận cụ thể

Tổng số điểm tối đa cho 15 tiêu chí là 1.000 điểm. Tuy nhiên, tùy vào đặc thù địa lý và điều kiện kinh tế - xã hội, mức điểm để được công nhận sẽ có sự khác biệt rõ rệt theo quy định tại Điều 3 Quyết định 34/2014/QĐ-TTg:

• Mức 850 điểm: Áp dụng cho các phường thuộc các quận của thành phố trực thuộc Trung ương.
• Mức 750 điểm: Áp dụng cho các xã, thị trấn thuộc huyện của thành phố trực thuộc Trung ương; xã, phường của thành phố/thị xã thuộc tỉnh; thị trấn khu vực đồng bằng, trung du.
• Mức 650 điểm: Áp dụng cho các xã, thị trấn thuộc miền núi, hải đảo hoặc các xã đặc biệt khó khăn.

Quy trình đánh giá định kỳ hàng năm

Việc đánh giá không phải là hoạt động một lần mà được thực hiện định kỳ 01 lần/năm vào tháng 11. Thời gian chốt số liệu tính từ ngày 01/11 năm trước đến hết ngày 31/10 năm sau. Hội đồng đánh giá cấp xã sẽ bao gồm lãnh đạo UBND, công an, tư pháp, y tế và đại diện các trường học trên địa bàn.

Những địa phương duy trì được danh hiệu này trong 03 năm liên tục sẽ được Chủ tịch UBND cấp huyện khen thưởng. Nếu đạt thành tích xuất sắc trong 05 năm liên tục, thẩm quyền khen thưởng sẽ thuộc về Chủ tịch UBND cấp tỉnh, căn cứ theo quy định của Luật Thi đua, Khen thưởng 2003.

Quyết định này chính thức có hiệu lực từ ngày 15/07/2014, thay thế cho Quyết định 37/2010/QĐ-TTg trước đây, hứa hẹn sẽ tạo ra một bước ngoặt mới trong công tác chăm sóc và giáo dục thế hệ mầm non tương lai của đất nước.