Trong nỗ lực khơi thông nguồn vốn tư nhân vào các dự án hạ tầng trọng điểm, ngày 17/03/2015, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 30/2015/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đấu thầu 2013 về lựa chọn nhà đầu tư. Điểm nhấn đáng chú ý nhất của văn bản này chính là cơ chế ưu đãi tài chính lên tới 5% dành cho những nhà đầu tư có công nghiên cứu và đề xuất dự án.

Khuyến khích nhà đầu tư chủ động đề xuất dự án

Theo quy định tại Nghị định 15/2015/NĐ-CP (vừa có hiệu lực từ tháng 2/2015), Nhà nước khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia đề xuất ý tưởng đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP). Để cụ thể hóa sự khuyến khích này, Điều 3 Nghị định 30/2015/NĐ-CP đã thiết lập một hệ thống ưu đãi rõ ràng trong quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu.

Cụ thể, đối tượng được hưởng ưu đãi là những nhà đầu tư có báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc đề xuất dự án (đối với dự án nhóm C) được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. Điều này đồng nghĩa với việc những đơn vị bỏ công sức, trí tuệ để nghiên cứu tiền khả thi và khả thi cho một dự án sẽ có lợi thế cạnh tranh đáng kể khi bước vào giai đoạn đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư chính thức.

Cơ chế ưu đãi 5% được tính toán như thế nào?

Pháp luật quy định việc ưu đãi được thực hiện thông qua việc cộng thêm điểm hoặc trừ bớt giá trị so sánh tùy theo phương pháp đánh giá tài chính - thương mại được áp dụng trong hồ sơ mời thầu:

• Phương pháp giá dịch vụ: Những nhà đầu tư không thuộc đối tượng ưu đãi sẽ bị cộng thêm một khoản tiền bằng 5% giá dịch vụ vào giá đề xuất của họ để so sánh, xếp hạng. Điều này giúp nhà đầu tư đề xuất dự án có mức giá cạnh tranh hơn một cách tự nhiên.
• Phương pháp vốn góp của Nhà nước: Đối với các dự án cần sự hỗ trợ tài chính từ ngân sách, nhà đầu tư không ưu đãi phải cộng thêm 5% phần đề xuất vốn góp vào giá trị so sánh.
• Phương pháp lợi ích xã hội, lợi ích Nhà nước: Nhà đầu tư thuộc đối tượng ưu đãi sẽ được cộng thêm 5% vào phần nộp ngân sách nhà nước mà họ đề xuất, giúp hồ sơ của họ trở nên hấp dẫn hơn trong mắt hội đồng thẩm định.
• Phương pháp kết hợp: Tổng giá trị ưu đãi được tính toán theo tỷ trọng nhưng đảm bảo không vượt quá ngưỡng 5%.

Quy định mới về chi phí đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư

Bên cạnh các ưu đãi, Nghị định 30/2015/NĐ-CP cũng siết chặt các quy định về chi phí trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư để đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Mức giá bán hồ sơ mời thầu được quy định trần cụ thể:

"Đối với đấu thầu trong nước, mức giá bán hồ sơ mời thầu tối đa là 20 triệu đồng/bộ, hồ sơ mời sơ tuyển tối đa là 5 triệu đồng/bộ. Với đấu thầu quốc tế, các mức này lần lượt là 30 triệu đồng và 10 triệu đồng."

Ngoài ra, các chi phí thẩm định, đánh giá hồ sơ cũng được giới hạn ở mức từ 50 đến 100 triệu đồng tùy theo tính chất công việc. Những con số này giúp các nhà đầu tư dự toán được chi phí tham gia thị trường một cách chính xác hơn.

Kỳ vọng về một làn sóng đầu tư mới

Việc ban hành Nghị định 30/2015/NĐ-CP ngay sau Nghị định 15/2015/NĐ-CP cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho mô hình PPP. Với cơ chế ưu đãi 5%, các nhà đầu tư có năng lực chuyên môn và sự chủ động sẽ có thêm động lực để tìm kiếm, đề xuất các dự án hạ tầng thiết thực, thay vì chỉ chờ đợi danh mục dự án từ phía cơ quan nhà nước.

Nghị định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05/05/2015, hứa hẹn sẽ tạo ra một môi trường đầu tư sôi động và cạnh tranh lành mạnh hơn trong thời gian tới.