Từ ngày 01/07/2016, thị trường tài chính - ngân hàng Việt Nam chứng kiến một thay đổi quan trọng khi các quy định về đối tượng mở tài khoản thanh toán được mở rộng đáng kể. Đây là nội dung trọng tâm tại Nghị định 80/2016/NĐ-CP do Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 101/2012/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt.

Mở rộng đối tượng được phép mở tài khoản thanh toán

Trước đây, việc mở tài khoản ngân hàng thường chỉ giới hạn cho những người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Tuy nhiên, theo quy định mới tại khoản 4 Điều 1 Nghị định 80/2016/NĐ-CP (sửa đổi khoản 2 Điều 10 Nghị định 101/2012/NĐ-CP), cánh cửa tiếp cận dịch vụ tài chính đã mở rộng hơn:

"2. Người mở tài khoản thanh toán là cá nhân phải có năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự; người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi. Người chưa đủ 15 tuổi, người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi theo quy định của pháp luật Việt Nam mở tài khoản thanh toán thông qua người giám hộ hoặc người đại diện theo pháp luật."

Quy định này không chỉ tạo điều kiện cho trẻ em làm quen với việc quản lý tài chính sớm mà còn hỗ trợ đắc lực cho những đối tượng yếu thế trong xã hội có thể thực hiện các giao dịch thanh toán một cách hợp pháp và an toàn thông qua người đại diện.

Thay đổi quan trọng về quy định phong tỏa tài khoản

Một điểm mới đáng chú ý khác liên quan đến quyền lợi của chủ tài khoản và trách nhiệm của ngân hàng là việc xử lý các sai sót trong chuyển tiền. Theo khoản 5 Điều 1 Nghị định 80/2016/NĐ-CP, tài khoản thanh toán sẽ bị phong tỏa một phần hoặc toàn bộ khi tổ chức cung ứng dịch vụ phát hiện có nhầm lẫn, sai sót.

Tuy nhiên, để bảo vệ quyền lợi của khách hàng, pháp luật quy định rõ: Số tiền bị phong tỏa trên tài khoản thanh toán không được vượt quá số tiền bị nhầm lẫn, sai sót. Điều này giúp tránh tình trạng đóng băng toàn bộ tài sản của khách hàng chỉ vì một lỗi giao dịch nhỏ.

Siết chặt điều kiện cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán

Nhằm đảm bảo an ninh, an toàn cho hệ thống thanh toán quốc gia, khoản 8 Điều 1 Nghị định 80/2016/NĐ-CP đã bổ sung các điều kiện khắt khe đối với các tổ chức không phải là ngân hàng muốn tham gia cung ứng dịch vụ này:

• Về kỹ thuật: Phải có hệ thống kỹ thuật dự phòng xây dựng độc lập với hệ thống chính, đảm bảo dịch vụ không bị gián đoạn khi có sự cố.
• Về kết nối: Đối với dịch vụ chuyển mạch tài chính hoặc bù trừ điện tử, tổ chức phải được một đơn vị thực hiện quyết toán kết quả bù trừ giữa các bên liên quan.
• Về quản lý: Phải có hệ thống thông tin kế toán quản trị đảm bảo theo dõi riêng biệt nguồn vốn và tài sản của hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán.

Những quy định mới này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/07/2016, hứa hẹn sẽ thúc đẩy mạnh mẽ xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam, đồng thời tăng cường tính minh bạch và an toàn cho người sử dụng dịch vụ.