Ngày 20/06/2017, tại kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIV đã chính thức thông qua Luật số 12/2017/QH14 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13. Với hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2018, văn bản này mang đến những thay đổi mang tính bước ngoặt trong tư duy lập pháp, đặc biệt là các quy định liên quan đến đạo đức nghề nghiệp của người bào chữa và sự nghiêm khắc của hình phạt đối với các tội danh xâm phạm sức khỏe, trật tự công cộng.

Trách nhiệm của luật sư: Ranh giới giữa đạo đức nghề nghiệp và nghĩa vụ công dân

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận và giới luật sư chính là quy định tại Điều 19 về hành vi không tố giác tội phạm. Theo đó, pháp luật đã xác định rõ phạm vi trách nhiệm của người bào chữa đối với hành vi phạm tội của chính thân chủ mình.

Cụ thể, tại khoản 3 Điều 19 quy định:

"3. Người không tố giác là người bào chữa không phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định tại khoản 1 Điều này, trừ trường hợp không tố giác các tội quy định tại Chương XIII của Bộ luật này hoặc tội khác là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do chính người mà mình bào chữa đang chuẩn bị, đang thực hiện hoặc đã thực hiện mà người bào chữa biết rõ khi thực hiện việc bào chữa."

Quy định này đồng nghĩa với việc, nếu biết thân chủ đang chuẩn bị hoặc đã thực hiện các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng (có khung hình phạt cao nhất từ 15 năm tù trở lên), luật sư bắt buộc phải tố giác. Đây là một thách thức lớn đối với nguyên tắc bảo mật thông tin giữa luật sư và khách hàng, nhưng lại là yêu cầu tất yếu để bảo vệ lợi ích quốc gia và an toàn xã hội.

Siết chặt hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích

Bên cạnh trách nhiệm tố giác, Luật sửa đổi 2017 cũng điều chỉnh theo hướng tăng nặng mức xử lý đối với tội cố ý gây thương tích tại Điều 134. Điều này nhằm răn đe các hành vi bạo lực đang có xu hướng gia tăng trong đời sống.

Đáng chú ý, tại khoản 2 Điều 134, các trường hợp phạm tội 02 lần trở lên hoặc tái phạm nguy hiểm sẽ bị áp dụng hình phạt tù từ 02 năm đến 06 năm. So với quy định cũ tại Bộ luật Hình sự 2015 (chỉ bị cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm), mức phạt mới đã tăng lên đáng kể, thể hiện thái độ kiên quyết của Nhà nước trong việc bảo vệ tính mạng, sức khỏe của công dân.

Mạnh tay với vấn nạn tổ chức đua xe trái phép

Tình trạng đua xe trái phép gây mất an ninh trật tự cũng được đưa vào tầm ngắm với những chế tài nghiêm khắc hơn tại Điều 265. Các hành vi tổ chức đua xe có quy mô lớn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng sẽ phải đối mặt với những bản án thích đáng.

Theo khoản 2 Điều 265, người tổ chức đua xe cho từ 10 xe tham gia trở lên, tổ chức cá cược hoặc tháo dỡ thiết bị an toàn khỏi phương tiện... sẽ bị phạt tù từ 04 năm đến 10 năm. Mức phạt này đã được nâng lên so với khung 03 năm đến 07 năm trước đây, nhằm tạo ra sức răn đe đủ mạnh đối với các đối tượng cầm đầu, tổ chức các cuộc đua xe mạo hiểm.

Lời kết

Việc thông qua Luật số 12/2017/QH14 không chỉ hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự mà còn gửi đi thông điệp mạnh mẽ về việc thượng tôn pháp luật. Đối với các luật sư, đây là lúc cần cân bằng giữa trách nhiệm bảo vệ quyền lợi thân chủ và nghĩa vụ bảo vệ công lý, trật tự xã hội theo đúng tinh thần của Bộ luật mới.