Hành vi tạt axit từ lâu đã được xem là một trong những tội ác tàn độc và để lại hậu quả thảm khốc nhất đối với con người. Không chỉ gây ra những cơn đau đớn tột cùng về thể xác, axit còn hủy hoại diện mạo, tước đi cơ hội hòa nhập cộng đồng và để lại vết sẹo tâm lý không bao giờ lành cho nạn nhân. Trước tính chất nguy hiểm này, hệ thống pháp luật Việt Nam đã có những quy định nghiêm khắc để trừng trị các đối tượng thực hiện hành vi này.

Căn cứ pháp lý xử lý hành vi tạt axit tại thời điểm năm 2017

Tại thời điểm tháng 07/2017, việc xử lý các vụ án tạt axit được thực hiện dựa trên quy định của Bộ Luật Hình sự 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009). Tuy nhiên, một điểm đáng lưu ý là Nghị quyết 41/2017/QH14 của Quốc hội đã cho phép áp dụng các quy định có lợi của Bộ luật hình sự 2015 ngay từ ngày 05/07/2017.

Thông thường, hành vi tạt axit sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Tùy vào tính chất, mức độ và hậu quả xảy ra mà người phạm tội có thể đối mặt với các khung hình phạt khác nhau.

Quy định theo Bộ luật Hình sự 1999

Theo Điều 104 Bộ Luật Hình sự 1999, tội danh này được quy định như sau:

"1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm: a) Dùng hung khí nguy hiểm hoặc dùng thủ đoạn gây nguy hại cho nhiều người;..."

Trong các vụ án tạt axit, axit thường được cơ quan tiến hành tố tụng xác định là "hung khí nguy hiểm" hoặc "thủ đoạn gây nguy hại cho nhiều người". Do đó, dù tỷ lệ thương tật của nạn nhân dưới 11%, kẻ thủ ác vẫn có thể bị khởi tố hình sự.

Điểm mới đột phá trong Bộ luật Hình sự 2015

Nhận thấy tính chất đặc biệt nghiêm trọng của việc dùng hóa chất tấn công người khác, Điều 134 Bộ luật hình sự 2015 đã bổ sung tình tiết định khung tăng nặng tại điểm b khoản 1 Điều 134:

"b) Dùng a-xít sunfuric (H2SO4) hoặc hóa chất nguy hiểm khác gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác;"

Việc luật hóa cụ thể hành vi "dùng axit" giúp các cơ quan chức năng dễ dàng hơn trong việc áp dụng pháp luật, khẳng định quan điểm không khoan nhượng đối với loại tội phạm này. Đặc biệt, nếu hành vi tạt axit gây thương tích vào vùng mặt của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân theo quy định tại điểm c khoản 6 Điều 134.

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự

Bên cạnh hình phạt tù, người thực hiện hành vi tạt axit còn phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại về dân sự cho nạn nhân theo quy định của Bộ luật dân sự 2015. Các khoản bồi thường bao gồm:

• Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại;
• Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại;
• Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị;
• Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu.

Thực tế cho thấy, chi phí điều trị cho nạn nhân tạt axit là cực kỳ lớn do phải trải qua nhiều ca phẫu thuật ghép da, chỉnh hình kéo dài nhiều năm. Do đó, trách nhiệm bồi thường thường rất nặng nề, tuy nhiên khó có thể bù đắp được những mất mát mà nạn nhân phải gánh chịu.

Lời khuyên pháp lý

Hành vi tạt axit là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, thể hiện sự xuống cấp về đạo đức và coi thường tính mạng, sức khỏe của người khác. Pháp luật luôn dành những bản án nghiêm khắc nhất cho kẻ thủ ác. Đối với mỗi cá nhân, khi có mâu thuẫn trong cuộc sống, cần bình tĩnh giải quyết thông qua đối thoại hoặc nhờ sự can thiệp của cơ quan chức năng, tuyệt đối không được sử dụng bạo lực, đặc biệt là những thủ đoạn tàn độc như tạt axit để giải quyết mâu thuẫn, tránh để lại hậu quả đau lòng cho người khác và bản án tù tội cho chính mình.