Ngày 22/12/2017, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 2076/QĐ-TTg phê duyệt Điều chỉnh quy hoạch xây dựng Vùng TP. Hồ Chí Minh đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050. Bản quy hoạch này không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn xác lập vị thế của TP. Hồ Chí Minh là đô thị hạt nhân, trung tâm tri thức và kinh tế đa chức năng ngang tầm khu vực Đông Nam Á.

Phạm vi quy hoạch và mục tiêu chiến lược

Theo quy định tại khoản 2 Điều 1 Quyết định 2076/QĐ-TTg, phạm vi Vùng TP. Hồ Chí Minh bao gồm toàn bộ ranh giới hành chính của TP. Hồ Chí Minh và 07 tỉnh lân cận: Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh, Long An, Đồng Nai và Tiền Giang. Tổng diện tích toàn vùng đạt khoảng 30.404 km2.

Mục tiêu cốt lõi của việc điều chỉnh quy hoạch lần này là xây dựng một vùng đô thị lớn phát triển năng động, bền vững, đóng vai trò là trung tâm giao thương quốc tế và đầu mối liên kết các vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Dự kiến đến năm 2030, dân số toàn vùng sẽ đạt khoảng 24 - 25 triệu người với tỷ lệ đô thị hóa ấn tượng từ 70 - 75%.

Mô hình phát triển "Tập trung - Đa cực"

Điểm mới đáng chú ý trong quy hoạch là mô hình phát triển tập trung - đa cực. Cấu trúc không gian vùng được phân chia thành 4 tiểu vùng rõ rệt:

• Tiểu vùng đô thị trung tâm: Gồm TP. Hồ Chí Minh và vùng phụ cận (Đức Hòa, Cần Giuộc, Bến Lức, Thủ Dầu Một, Dĩ An, Thuận An, Biên Hòa, Nhơn Trạch...). Đây là khu vực có tốc độ đô thị hóa cao nhất, tập trung công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ chuyên sâu.
• Tiểu vùng phía Đông: Gồm Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu, đóng vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế với cảng biển Cái Mép - Thị Vải và sân bay quốc tế Long Thành.
• Tiểu vùng phía Bắc - Tây Bắc: Gồm Bình Phước, Tây Ninh và phía Bắc Bình Dương, tập trung phát triển kinh tế cửa khẩu và nông nghiệp công nghệ cao.
• Tiểu vùng phía Tây Nam: Gồm Tiền Giang và Long An, là cửa ngõ kết nối với miền Tây, ưu tiên công nghiệp chế biến nông sản và du lịch sinh thái.

Đột phá hạ tầng giao thông liên kết vùng

Để hiện thực hóa mô hình đa cực, Chính phủ ưu tiên phát triển mạng lưới giao thông đồng bộ. Các dự án trọng điểm được nhắc đến bao gồm:

• Đường bộ: Hoàn thiện các tuyến cao tốc TP.HCM - Trung Lương, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây; xây mới cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, TP.HCM - Chơn Thành, TP.HCM - Mộc Bài. Đặc biệt là việc khép kín đường Vành đai 3 và Vành đai 4.
• Đường sắt: Xây dựng mới tuyến đường sắt nhẹ Thủ Thiêm - Long Thành, tuyến TP.HCM - Cần Thơ và phát triển 08 tuyến Metro nội đô.
• Hàng không: Xây dựng mới Cảng hàng không quốc tế Long Thành với vai trò là trung tâm trung chuyển hàng không khu vực.

"Phát triển không gian vùng theo hướng cân bằng bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu, liên kết vùng với khung hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hiện đại. Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh là đô thị hạt nhân, trung tâm tri thức, trung tâm kinh tế tổng hợp đa chức năng hiện đại ngang tầm với các đô thị trong khu vực Đông Nam Á."

Việc phê duyệt Quyết định 2076/QĐ-TTg vào cuối năm 2017 được kỳ vọng sẽ tạo ra cú hích mạnh mẽ, giải quyết các vấn đề về quá tải hạ tầng, ngập lụt và ô nhiễm môi trường, đồng thời mở ra không gian sống chất lượng cao cho hàng chục triệu dân cư trong vùng.

Hệ thống Pháp luật