Y học cổ truyền từ lâu đã đóng vai trò quan trọng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam. Tuy nhiên, để đảm bảo tính an toàn và hiệu quả trong việc sử dụng dược liệu, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 44/2018/TT-BYT quy định chi tiết về việc kê đơn thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu.

Nguyên tắc "vàng" trong kê đơn thuốc cổ truyền

Theo quy định tại Điều 5 Thông tư 44/2018/TT-BYT, nguyên tắc cốt lõi nhất là người hành nghề chỉ được phép kê đơn thuốc sau khi đã có kết quả khám bệnh và chẩn đoán bệnh cụ thể. Điều này nhằm chấm dứt tình trạng kê đơn "mù" hoặc kê đơn dựa trên mô tả gián tiếp mà không qua thăm khám trực tiếp.

Cụ thể, các nguyên tắc bắt buộc bao gồm:

• Phù hợp chẩn đoán: Nội dung đơn thuốc phải tương thích hoàn toàn với tình trạng bệnh lý thực tế của người bệnh.
• Phối hợp thuốc: Cho phép phối hợp thuốc thang và thuốc thành phẩm trên cùng một bệnh nhân, ngay cả khi có sự trùng lặp một số vị thuốc, nhưng phải đảm bảo tính khoa học.
• Tính minh bạch: Mọi sửa chữa trong đơn thuốc phải có chữ ký xác nhận của người kê đơn ngay bên cạnh nội dung sửa.
• Kiểm soát dược liệu độc: Đối với các loại dược liệu thuộc danh mục độc (theo Thông tư 42/2017/TT-BYT), số lượng phải được ghi rõ bằng cả số và chữ.

"Người hành nghề chỉ được kê đơn thuốc sau khi có kết quả khám bệnh, chẩn đoán bệnh. Kê đơn thuốc phải phù hợp với chẩn đoán bệnh và tình trạng bệnh."

Ai là người có thẩm quyền kê đơn?

Không phải bất kỳ nhân viên y tế nào cũng có quyền kê đơn thuốc cổ truyền. Điều 3 Thông tư 44/2018/TT-BYT phân định rõ các nhóm đối tượng:

• Nhóm kê đơn thuốc thang: Bao gồm Bác sĩ chuyên khoa Y học cổ truyền; Bác sĩ có chứng chỉ đào tạo định hướng Y học cổ truyền (tối thiểu 6 tháng); Cử nhân Y học cổ truyền; Y sĩ Y học cổ truyền và Lương y.
• Nhóm kê đơn thuốc dược liệu: Ngoài các đối tượng trên, Bác sĩ đa khoa và Y sĩ đa khoa cũng được phép thực hiện.
• Bài thuốc gia truyền: Chỉ những người có chứng chỉ hành nghề bài thuốc gia truyền mới được kê đơn loại thuốc này trong phạm vi giấy phép.

Sự kết hợp giữa Đông y và Tây y

Một điểm mới đáng chú ý tại Điều 6 Thông tư 44/2018/TT-BYT là quy định về việc kê đơn kết hợp thuốc cổ truyền với thuốc hóa dược (Tây y). Bác sĩ chuyên khoa Y học cổ truyền được phép kê đơn thuốc hóa dược trong phạm vi chuyên ngành nội để hỗ trợ điều trị.

Đặc biệt, đối với các vùng khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn, Y sĩ Y học cổ truyền có thể được phép kê đơn một số loại thuốc hóa dược thông thường sau khi có văn bản đồng ý từ Giám đốc Sở Y tế, nhằm đảm bảo quyền lợi khám chữa bệnh cho người dân tại cơ sở.

Nghiêm cấm các hành vi trục lợi qua đơn thuốc

Pháp luật nghiêm cấm việc ghi vào đơn thuốc các thông tin mang tính chất quảng cáo, tiếp thị hoặc tư vấn các sản phẩm không phải là thuốc (thực phẩm chức năng) nhằm mục đích phòng bệnh hay chữa bệnh. Điều này bảo vệ người bệnh khỏi việc phải chi trả cho những sản phẩm không thực sự cần thiết trong quá trình điều trị chính quy.

Thông tư 44/2018/TT-BYT có hiệu lực từ ngày 01/03/2019, thay thế cho Thông tư 01/2016/TT-BYT trước đó, đánh dấu một bước tiến trong việc chuẩn hóa hoạt động khám chữa bệnh bằng Y học cổ truyền tại Việt Nam.