Trong nỗ lực đẩy mạnh công tác phòng, chống tham nhũng và làm trong sạch đội ngũ cán bộ, công chức, Quốc hội đã thông qua những thay đổi mang tính bước ngoặt trong công tác xử lý kỷ luật. Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là việc áp dụng hình thức "đương nhiên thôi việc" đối với những đối tượng có hành vi vi phạm nghiêm trọng, đặc biệt là tội phạm về tham nhũng.

Đương nhiên buộc thôi việc khi bị kết án tham nhũng

Theo quy định tại Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019, cơ chế xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức đã được siết chặt hơn rất nhiều so với trước đây. Cụ thể, tại khoản 14 Điều 1 của Luật này (sửa đổi khoản 3 Điều 78 Luật Cán bộ, công chức 2008) quy định rõ:

"Cán bộ phạm tội bị Tòa án kết án và bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật thì đương nhiên thôi giữ chức vụ do bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm; trường hợp bị Tòa án kết án phạt tù mà không được hưởng án treo hoặc bị kết án về tội phạm tham nhũng thì đương nhiên bị buộc thôi việc kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật."

Quy định này đồng nghĩa với việc, chỉ cần có bản án kết tội về tham nhũng đã có hiệu lực pháp luật, cơ quan quản lý không cần phải thực hiện các quy trình họp hội đồng kỷ luật rườm rà mà cá nhân đó sẽ bị mất tư cách cán bộ ngay lập tức. Điều này thể hiện thái độ kiên quyết "không có vùng cấm" trong việc xử lý sai phạm của Đảng và Nhà nước.

Bản án kết tội tham nhũng sẽ là căn cứ để đương nhiên buộc thôi việc cán bộ (ảnh minh họa)

Bổ sung hình thức hạ bậc lương đối với công chức

Bên cạnh việc siết chặt hình thức buộc thôi việc, Luật sửa đổi 2019 còn điều chỉnh các hình thức kỷ luật khác để đảm bảo tính công bằng và phù hợp với từng đối tượng. Tại khoản 15 Điều 1 (sửa đổi Điều 79 Luật Cán bộ, công chức 2008), hình thức hạ bậc lương đã được quy định cụ thể hơn.

Trước đây, việc áp dụng hình thức hạ bậc lương còn nhiều bất cập trong thực tiễn. Với quy định mới, hình thức hạ bậc lương chỉ áp dụng đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý. Đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, các hình thức kỷ luật nghiêm khắc hơn như giáng chức hoặc cách chức sẽ được ưu tiên áp dụng để tương xứng với trách nhiệm của người đứng đầu.

Các quy định mới giúp phân hóa rõ rệt trách nhiệm và hình thức kỷ luật giữa các nhóm đối tượng (ảnh minh họa)

Tác động sâu rộng đến đạo đức công vụ

Việc sửa đổi các quy định về kỷ luật trong Luật Cán bộ, công chức 2008 không chỉ đơn thuần là thay đổi về mặt kỹ thuật pháp lý, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về đạo đức công vụ. Cán bộ, công chức phải luôn ý thức được rằng, mọi hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi đều sẽ phải trả giá đắt, không chỉ là trách nhiệm hình sự mà còn là việc vĩnh viễn rời khỏi bộ máy nhà nước.

Ngoài ra, Luật mới cũng bổ sung quy định về việc xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức đã nghỉ việc, nghỉ hưu nhưng phát hiện có hành vi vi phạm trong thời gian công tác. Điều này xóa bỏ tư tưởng "hạ cánh an toàn", đảm bảo mọi sai phạm đều bị truy cứu đến cùng.

Các quy định mới này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2020, hứa hẹn sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức và củng cố niềm tin của nhân dân vào sự liêm chính của bộ máy công quyền.