Trong lộ trình hiện đại hóa và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, yêu cầu về bằng cấp ngày càng trở nên khắt khe. Tuy nhiên, Luật Dân quân tự vệ 2019 (vừa được Quốc hội thông qua vào tháng 11/2019) đã xác lập một quy định đặc thù dành riêng cho lực lượng quân sự cơ sở. Theo đó, chức danh Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã vẫn được chấp nhận trình độ đào tạo từ bậc Trung cấp.

Ngoại lệ đặc biệt cho Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã

Cụ thể, tại Điều 26 Luật Dân quân tự vệ 2019 quy định rất rõ về tiêu chuẩn đào tạo đối với chức danh này. Đây là một trong những vị trí quan trọng trong hệ thống chính trị cơ sở, vừa là thành viên UBND cấp xã, vừa là người trực tiếp tham mưu về công tác quốc phòng, quân sự tại địa phương.

Chỉ huy trưởng, Phó Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã phải được đào tạo Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã ngành quân sự cơ sở trình độ trung cấp, cao đẳng hoặc đại học tại nhà trường quân đội.

Như vậy, so với các chức danh công chức xã khác thường yêu cầu trình độ Đại học theo các quy định mới về chuẩn hóa, thì Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã vẫn có thể giữ vị trí nếu sở hữu bằng Trung cấp ngành quân sự cơ sở. Điều này phù hợp với đặc thù tuyển dụng và đào tạo của ngành quân sự, giúp tận dụng được nguồn nhân lực có kinh nghiệm thực tiễn tại địa phương.

Trách nhiệm đào tạo và sự phối hợp giữa các Bộ ngành

Để đảm bảo chất lượng đội ngũ này, Điều 43 Luật Dân quân tự vệ 2019 đã phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan Trung ương trong việc hướng dẫn đào tạo:

• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Quốc phòng chỉ đạo hướng dẫn về đào tạo trình độ trung cấp, cao đẳng ngành quân sự cơ sở.
• Bộ Giáo dục và Đào tạo: Chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng hướng dẫn đào tạo trình độ đại học ngành quân sự cơ sở.

Sự phối hợp chặt chẽ này nhằm xây dựng một lộ trình đào tạo bài bản, giúp các cán bộ quân sự xã không chỉ giỏi về nghiệp vụ quân sự mà còn nắm vững các kiến thức về quản lý nhà nước và pháp luật.

Chế độ chính sách ưu việt cho học viên ngành quân sự cơ sở

Một điểm đáng chú ý khác là các học viên khi đang tham gia đào tạo Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã sẽ được hưởng những chính sách an sinh xã hội rất nhân văn. Theo quy định tại Điều 34 Luật Dân quân tự vệ 2019, các quyền lợi bao gồm:

• Về Y tế: Trường hợp không tham gia BHYT, nếu bị ốm đau, tai nạn, bị thương trong quá trình học tập sẽ được thanh toán chi phí khám, chữa bệnh.
• Về Bảo hiểm xã hội: Nếu không tham gia BHXH mà bị tai nạn làm suy giảm khả năng lao động thì được xét trợ cấp; nếu không may hy sinh hoặc tử vong thì thân nhân được hưởng trợ cấp tiền tuất và mai táng phí.
• Về chính sách người có công: Nếu bị thương hoặc hy sinh trong khi thực hiện nhiệm vụ đào tạo, học viên sẽ được xem xét hưởng chính sách như thương binh hoặc công nhận là liệt sĩ.

Những quy định mới này không chỉ tạo điều kiện về bằng cấp mà còn đảm bảo hậu phương vững chắc cho những người đang trực tiếp đóng góp vào sự nghiệp bảo vệ an ninh, quốc phòng tại cơ sở. Luật Dân quân tự vệ 2019 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2020, thay thế cho Luật năm 2009.