Bối cảnh mới: Thách thức từ thương mại điện tử và kinh doanh đa cấp

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ vào đầu năm 2020, việc mua bán thực phẩm trực tuyến (online) và qua hình thức kinh doanh đa cấp đã trở thành xu hướng phổ biến. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi là những rủi ro tiềm ẩn về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ và an toàn vệ sinh thực phẩm. Trước tình hình đó, tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc về an toàn thực phẩm, Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra những chỉ đạo mang tính bước ngoặt nhằm chấn chỉnh hoạt động này.

Theo quy định tại Luật An toàn thực phẩm 2010, việc bảo đảm an toàn thực phẩm là trách nhiệm của mọi tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh. Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương phải kiểm soát chặt chẽ hơn nữa các kênh phân phối hiện đại, đặc biệt là thương mại điện tử, để tránh tình trạng thực phẩm kém chất lượng "len lỏi" vào mâm cơm của người dân.

Cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng thực phẩm tại các cơ sở kinh doanh (ảnh minh họa)

Quyết liệt đấu tranh chống thực phẩm lậu và hàng giả

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Thủ tướng nhấn mạnh là tăng cường phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Việc kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, nhập lậu không chỉ gây thất thu thuế mà còn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Các lực lượng chức năng cần phối hợp chặt chẽ để phát hiện và ngăn chặn kịp thời các đường dây cung ứng thực phẩm bẩn.

Bên cạnh đó, việc quản lý các loại thực phẩm chức năng, phụ gia và chất hỗ trợ chế biến thực phẩm cũng cần được siết chặt. Đây là nhóm mặt hàng dễ bị làm giả hoặc quảng cáo sai sự thật, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Thủ tướng yêu cầu thực hiện nghiêm túc các quy định về tự công bố và đăng ký bản công bố sản phẩm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP.

Xu hướng đặt thực phẩm online đòi hỏi quy trình kiểm soát nghiêm ngặt về nguồn gốc và vận chuyển (ảnh minh họa)

Ứng dụng công nghệ 4.0 trong truy xuất nguồn gốc

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Thủ tướng chỉ đạo đẩy mạnh ứng dụng công nghệ 4.0. Việc thiết lập hệ thống kiểm soát ngẫu nhiên và quản lý theo chuỗi sẽ giúp minh bạch hóa thông tin sản phẩm. Người tiêu dùng có thể dễ dàng truy xuất nguồn gốc, xác định mức độ an toàn của thực phẩm thông qua các ứng dụng thông minh.

Đồng thời, các cơ quan quản lý cần tiếp tục rà soát, loại bỏ ra khỏi danh mục được phép sử dụng các hoạt chất, thuốc bảo vệ thực vật không đảm bảo an toàn. Việc truyền thông về quy trình sản xuất sạch, sử dụng hóa chất đúng quy định cũng cần được đẩy mạnh để thay đổi nhận thức của người sản xuất.

Chế tài nghiêm khắc: Từ xử phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự

Thông điệp mạnh mẽ nhất từ người đứng đầu Chính phủ chính là việc xử lý nghiêm các vi phạm. Không dừng lại ở việc xử phạt hành chính theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP, các trường hợp vi phạm nghiêm trọng, gây hậu quả lớn sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo quy định tại Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, người vi phạm có thể đối mặt với hình phạt tù lên đến 20 năm nếu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Việc áp dụng các biện pháp mạnh tay này thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc bảo vệ quyền lợi và sức khỏe của nhân dân. Các doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh thực phẩm, đặc biệt là trên môi trường mạng, cần tự giác chấp hành pháp luật, đảm bảo đạo đức kinh doanh để tránh những hệ lụy pháp lý đáng tiếc.

Chỉ đạo này được cụ thể hóa qua các văn bản hướng dẫn mới, bao gồm cả việc sửa đổi các điều kiện kinh doanh tại Nghị định 17/2020/NĐ-CP ban hành cùng thời điểm, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho công tác quản lý an toàn thực phẩm trong tình hình mới.