Trong giao dịch bất động sản, vì nhiều lý do khách quan như khoảng cách địa lý hoặc công việc bận rộn, bên bán hoặc bên mua thường lựa chọn phương án ủy quyền cho người khác thực hiện thay. Tuy nhiên, một câu hỏi pháp lý khiến nhiều người lúng túng là: Liệu có bắt buộc phải về tận nơi có đất để lập Hợp đồng ủy quyền mua bán hay không?

Phân biệt Giấy ủy quyền và Hợp đồng ủy quyền trong giao dịch đất đai

Trước hết, cần làm rõ bản chất của việc ủy quyền. Theo quy định tại Điều 562 Bộ luật Dân sự 2015, khái niệm này được định nghĩa như sau:

"Hợp đồng ủy quyền là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên được ủy quyền có nghĩa vụ thực hiện công việc nhân danh bên ủy quyền, bên ủy quyền chỉ phải trả thù lao nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định."

Trên thực tế, người dân thường nhầm lẫn giữa "Giấy ủy quyền" và "Hợp đồng ủy quyền". Tuy nhiên, đối với các giao dịch liên quan đến chuyển quyền sở hữu tài sản, quyền sử dụng bất động sản, pháp luật có những quy định rất khắt khe. Cụ thể, tại khoản 4 Điều 24 Nghị định 23/2015/NĐ-CP quy định về các trường hợp chứng thực chữ ký trên Giấy ủy quyền:

"[...] Chứng thực chữ ký trong Giấy ủy quyền đối với trường hợp ủy quyền không có thù lao, không có nghĩa vụ bồi thường của bên được ủy quyền và không liên quan đến việc chuyển quyền sở hữu tài sản, quyền sử dụng bất động sản."

Như vậy, đối với việc mua bán đất đai, người dân không được sử dụng hình thức chứng thực chữ ký trên Giấy ủy quyền mà bắt buộc phải lập Hợp đồng ủy quyền có công chứng hoặc chứng thực theo đúng trình tự.

Có bắt buộc phải về nơi có đất để công chứng hợp đồng ủy quyền?

Đây là nội dung quan trọng nhất mà người dân cần lưu ý. Thông thường, các hợp đồng giao dịch về bất động sản (như chuyển nhượng, tặng cho) bắt buộc phải thực hiện tại tổ chức hành nghề công chứng có trụ sở tại tỉnh, thành phố nơi có đất. Tuy nhiên, Hợp đồng ủy quyền là một ngoại lệ đặc biệt.

Dựa trên quy định tại Điều 42 Luật Công chứng 2014 về phạm vi công chứng bất động sản, Công chứng viên được phép công chứng các văn bản ủy quyền liên quan đến việc thực hiện các quyền đối với bất động sản mà không bị giới hạn bởi địa giới hành chính.

Điều này có nghĩa là, nếu bạn đang ở Hà Nội nhưng muốn ủy quyền bán mảnh đất tại TP. Hồ Chí Minh, bạn hoàn toàn có thể thực hiện việc công chứng hợp đồng ủy quyền ngay tại một Văn phòng công chứng ở Hà Nội mà không nhất thiết phải bay vào TP. Hồ Chí Minh.

Thủ tục công chứng hợp đồng ủy quyền khi hai bên ở xa nhau

Trong trường hợp bên ủy quyền và bên nhận ủy quyền không thể cùng có mặt tại một tổ chức hành nghề công chứng, pháp luật cho phép thực hiện theo quy trình tại Điều 55 Luật Công chứng 2014:

• Bước 1: Bên ủy quyền đến tổ chức hành nghề công chứng nơi họ cư trú để công chứng Hợp đồng ủy quyền.
• Bước 2: Bên ủy quyền gửi bản gốc hợp đồng đã công chứng cho bên nhận ủy quyền.
• Bước 3: Bên nhận ủy quyền đến tổ chức hành nghề công chứng nơi họ cư trú để ký tiếp vào bản gốc hợp đồng này và hoàn tất thủ tục công chứng.

Quy định này tạo điều kiện tối đa cho người dân trong việc thực hiện các giao dịch dân sự, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại đáng kể.

Lời khuyên pháp lý cho người dân

Mặc dù pháp luật không bắt buộc mọi Hợp đồng ủy quyền phải công chứng (trừ một số trường hợp đặc biệt), nhưng đối với tài sản có giá trị lớn như đất đai, việc công chứng là vô cùng cần thiết để đảm bảo tính pháp lý và tránh các tranh chấp phát sinh sau này. Khi lập hợp đồng, các bên cần ghi rõ phạm vi ủy quyền, thời hạn ủy quyền và trách nhiệm của các bên để bảo vệ quyền lợi tối ưu.

Tóm lại, bối cảnh pháp luật năm 2020 khẳng định: Bạn không bắt buộc phải về nơi có đất để lập hợp đồng ủy quyền mua bán. Hãy tận dụng quy định về công chứng hai đầu để thực hiện giao dịch một cách thuận tiện và an toàn nhất.