Thời điểm ngày 01/4/2020 đang đến rất gần, đánh dấu một cột mốc quan trọng đối với thị trường vận tải hành khách tại Việt Nam. Kể từ ngày này, Nghị định 10/2020/NĐ-CP sẽ chính thức đi vào cuộc sống, thay thế hoàn toàn cho Nghị định 86/2014/NĐ-CP. Đối với hàng chục nghìn tài xế đang hoạt động dưới danh nghĩa xe hợp đồng điện tử (Grab, Be, FastGo...), đây không chỉ là sự thay đổi về văn bản pháp luật mà còn là những quy định thực tế ảnh hưởng trực tiếp đến nồi cơm hàng ngày.

Chấm dứt thí điểm: Taxi công nghệ chính thức "định danh"

Theo lộ trình được Bộ Giao thông vận tải xác định, các đơn vị đang tham gia Kế hoạch thí điểm triển khai ứng dụng khoa học công nghệ hỗ trợ quản lý và kết nối hoạt động vận tải hành khách theo hợp đồng (theo Quyết định 24/QĐ-BGTVT) sẽ phải dừng hoạt động thí điểm kể từ ngày 01/4/2020. Điều này đồng nghĩa với việc khái niệm "xe thí điểm" sẽ lùi vào quá khứ.

Các doanh nghiệp cung cấp ứng dụng gọi xe buộc phải chủ động lựa chọn mô hình kinh doanh mới để đảm bảo tuân thủ pháp luật. Họ có thể chọn trở thành đơn vị cung cấp phần mềm thuần túy hoặc trở thành một doanh nghiệp kinh doanh vận tải thực thụ. Sự thay đổi này buộc các tài xế cũng phải xác định lại vị thế của mình: Là đối tác của một đơn vị phần mềm hay là nhân viên/xã viên của một đơn vị vận tải có giấy phép.

Phù hiệu "XE HỢP ĐỒNG" và những quy định bắt buộc về niêm yết

Một trong những điểm gây nhiều tranh luận nhưng đã được chốt hạ tại Nghị định mới chính là yêu cầu về nhận diện. Để đảm bảo công bằng với taxi truyền thống và thuận tiện cho công tác quản lý, xe taxi công nghệ (xe hợp đồng dưới 9 chỗ) phải tuân thủ các quy định khắt khe về phù hiệu:

• Phù hiệu cố định: Phải có phù hiệu “XE HỢP ĐỒNG” dán cố định phía bên phải mặt trong kính trước của xe.
• Niêm yết phản quang: Phải dán cụm từ “XE HỢP ĐỒNG” bằng vật liệu phản quang trên kính phía trước và kính phía sau xe.
• Kích thước chuẩn: Kích thước tối thiểu của cụm từ niêm yết phải đạt 06 x 20 cm.

Việc thiếu bất kỳ yếu tố nhận diện nào nêu trên sau ngày 01/4/2020 đều có thể khiến tài xế đối mặt với những mức phạt hành chính không hề nhỏ từ lực lượng Cảnh sát giao thông và Thanh tra giao thông.

Grab, Be không còn quyền quyết định giá cước?

Đây có lẽ là thay đổi lớn nhất về mặt vận hành kinh doanh. Theo quy định tại Điều 35 Nghị định 10/2020/NĐ-CP, các đơn vị chỉ cung cấp phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải sẽ không được phép trực tiếp điều hành phương tiện, lái xe và đặc biệt là không được quyết định giá cước vận tải.

"Đơn vị cung cấp phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải: Không trực tiếp điều hành phương tiện, lái xe; không quyết định giá cước vận tải."

Quy định này nhằm tách bạch rõ ràng giữa đơn vị làm công nghệ và đơn vị làm vận tải. Nếu các hãng gọi xe muốn tiếp tục duy trì cơ chế giá linh hoạt như hiện nay, họ sẽ phải đăng ký kinh doanh vận tải. Ngược lại, nếu chỉ là đơn vị cung cấp phần mềm, giá cước phải do các Hợp tác xã hoặc Doanh nghiệp vận tải (nơi tài xế đăng ký xe) quyết định và kê khai với cơ quan quản lý nhà nước.

Lộ trình chuyển tiếp và lời khuyên cho tài xế

Pháp luật luôn có những khoảng mở để doanh nghiệp và người dân thích nghi. Đối với các xe đã được cấp phù hiệu theo Nghị định 86/2014/NĐ-CP, lộ trình cấp đổi phù hiệu mới phải được hoàn thành trước ngày 01/7/2021. Tuy nhiên, các quy định về niêm yết cụm từ phản quang thì cần phải thực hiện ngay từ ngày 01/4/2020.

Trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 đang có những diễn biến phức tạp vào tháng 3/2020 này, việc di chuyển và làm thủ tục hành chính có thể gặp khó khăn. Tuy nhiên, các tài xế không nên chủ quan. Hãy chủ động liên hệ với Hợp tác xã của mình để được hướng dẫn thủ tục cấp đổi phù hiệu và nhận các mẫu decal niêm yết đúng chuẩn. Việc hiểu rõ luật không chỉ giúp chúng ta tránh được những rắc rối pháp lý mà còn giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình trong một thị trường vận tải đang ngày càng trở nên chuyên nghiệp và minh bạch hơn.