Bảo hiểm thất nghiệp là một trong những chính sách an sinh xã hội quan trọng, giúp người lao động ổn định cuộc sống trong thời gian chưa tìm được công việc mới. Tuy nhiên, không ít trường hợp người lao động sau khi tìm được việc làm vẫn tiếp tục nhận trợ cấp do không nắm rõ quy định hoặc cố tình "trục lợi". Điều này dẫn đến những hệ lụy pháp lý đáng tiếc như bị xử phạt hành chính và buộc phải hoàn trả toàn bộ số tiền đã nhận.

13 trường hợp buộc phải chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp

Căn cứ theo quy định tại khoản 3 Điều 53 Luật việc làm 2013, người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp sẽ bị chấm dứt quyền lợi này nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Hết thời hạn hưởng trợ cấp: Theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
• Tìm được việc làm: Đây là trường hợp phổ biến nhất dẫn đến việc chấm dứt hưởng trợ cấp.
• Thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an: Khi người lao động nhập ngũ.
• Hưởng lương hưu hằng tháng: Khi đủ điều kiện về độ tuổi và thời gian đóng BHXH để nghỉ hưu.
• Từ chối nhận việc làm: Sau 02 lần từ chối công việc do Trung tâm dịch vụ việc làm giới thiệu mà không có lý do chính đáng.
• Không thông báo tìm kiếm việc làm: Không thực hiện nghĩa vụ thông báo hằng tháng trong 03 tháng liên tục.
• Ra nước ngoài định cư hoặc lao động: Đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng hoặc định cư vĩnh viễn.
• Đi học tập: Có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên.
• Bị xử phạt vi phạm hành chính: Liên quan đến các hành vi vi phạm pháp luật về bảo hiểm thất nghiệp.
• Người lao động qua đời (Chết).
• Chấp hành các biện pháp tư pháp: Đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc.
• Bị Tòa án tuyên bố mất tích.
• Bị tạm giam hoặc chấp hành hình phạt tù.

"3. Người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp trong các trường hợp sau đây: ... b) Tìm được việc làm; ..."

Có việc làm nhưng không thông báo: Rủi ro bị phạt tiền triệu

Khi người lao động tìm được việc làm mới, trách nhiệm quan trọng nhất là phải thông báo bằng văn bản cho Trung tâm dịch vụ việc làm nơi đang hưởng trợ cấp. Việc im lặng để tiếp tục nhận tiền trợ cấp được coi là hành vi vi phạm pháp luật.

Theo quy định tại bối cảnh năm 2020, cụ thể là tại điểm c khoản 1 Điều 39 Nghị định 28/2020/NĐ-CP, hành vi không thông báo với Trung tâm dịch vụ việc làm khi có việc làm sẽ bị xử phạt như sau:

• Mức phạt tiền: Từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng.

Đây là mức phạt áp dụng cho cá nhân người lao động có hành vi gian lận hoặc không tuân thủ nghĩa vụ thông báo theo quy định của pháp luật về bảo hiểm thất nghiệp.

Buộc phải hoàn trả toàn bộ số tiền trợ cấp đã nhận sai

Bên cạnh việc bị phạt tiền, người lao động còn phải gánh chịu biện pháp khắc phục hậu quả cực kỳ nghiêm khắc. Tại khoản 3 Điều 39 Nghị định 28/2020/NĐ-CP quy định rõ:

"3. Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc nộp lại cho tổ chức bảo hiểm xã hội số tiền bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp đã nhận do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại các khoản 1, 2 Điều này."

Như vậy, nếu bạn đã nhận trợ cấp thất nghiệp cho tháng mà bạn đã có việc làm, cơ quan Bảo hiểm xã hội sẽ ra quyết định thu hồi. Bạn sẽ phải nộp lại toàn bộ số tiền đó vào quỹ bảo hiểm. Nếu không tự nguyện hoàn trả, cơ quan chức năng có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định.

Lời khuyên pháp lý cho người lao động

Để tránh rơi vào tình trạng "tiền mất tật mang", người lao động cần lưu ý các điểm sau:

1. Thông báo ngay khi có việc làm: Trong thời hạn quy định (thường là 03 ngày làm việc kể từ ngày có việc làm), hãy đến Trung tâm dịch vụ việc làm để làm thủ tục chấm dứt hưởng trợ cấp.
2. Bảo lưu thời gian đóng: Khi chấm dứt hưởng trợ cấp do có việc làm, thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp chưa hưởng của bạn sẽ được bảo lưu để cộng dồn cho lần thất nghiệp sau (nếu có), theo quy định tại khoản 4 Điều 53 Luật việc làm 2013.
3. Trung thực trong khai báo: Mọi hành vi gian dối đều dễ dàng bị phát hiện thông qua hệ thống quản lý dữ liệu đóng BHXH của đơn vị mới.

Việc tuân thủ đúng quy định không chỉ giúp bạn tránh được các khoản phạt mà còn bảo vệ quyền lợi an sinh lâu dài của chính bản thân mình.